2
KSENOFONT
HISTORIA GRECKA
2002 (R)
K S I G A P I E R W S Z A

---

3
1. W par dni poniej 1 przyby z Aten z niewielk flot Tymochares2. I
natychmiast Lacedemoczycy i Ateczycy stoczyli now bitw morsk.
Zwyciyli Lacedemoczycy pod wodz Agesandridasa 3. Wkrotce potem na
pocztku zimy4 usiowa Dorieus5, syn Diagorasa, (przybywajcy) z Rodos6,
wpyn o brzasku dnia do Hellespontu na czternastu okrtach. Spostrzegszy
to, wywiadowca ateski zawiadomi o tym strategow7, a ci popynli na na
dwudziestu okrtach. Dorieus, zbiegszy przed nimi, j -- jak mog --
wyciga swoje trojrzdowce8 na brzeg koo Roiteion9. Gdy si zbliyli
Ateczycy,
1 Tzn. po bitwie pod Kynos Sema (pooonym na poudnie od Sestos na europejskim
wybrzeu Hellespontu), na opisie ktorej urywa si opowiadanie Tucy-dydesa (VIII 107, 1),
doprowadzone do padziernika 411 r. p.n.e.
2 T y m o c h a r e s , jeden z dziesiciu strategow ateskich, dowodzi flot pobit u
brzegow Eubei przez Spartanina Agesandridasa (Tucyd. VIII 95, 2). Okolicznoci jako te
miejsce powtornej bitwy, o ktorej mowi Ksenofont, nie s pewne. Niektorzy badacze uwaaj,
e zostaa ona stoczona w Hellesponcie.
3 A g e s a n d r i d a s , dowodca floty spartaskiej, odwoany z Eubei po klsce pod Kynos
Sema do gownych si stojcych w Hellesponcie (Tucyd. VIII 107, 2).
4 Tzn. z kocem jesieni 411 r.
5 D o r i e u s , z pochodzenia Rodyjczyk, przenios si do panhelleskiej kolonii Turioi w
poudniowej Italii, zaoonej na miejscu zniszczonej przez Kroto-czykow Sybaris, i dowodzi
okrtami posanymi przez to miasto na pomoc Sparcie.
6 Wedug Tucyd. VIII 35 i 84 dowodca floty spartaskiej wysa Dorieusa na Rodos z 13
okrtami, by zapobiec tame wybuchowi powstania antyspartaskiego. Po wykonaniu zlecenia
Dorieus powroci do gownych si do Hellespontu.
7 Kolegium dziesiciu strategow, czyli komendantow oddziaow dostarczonych przez
dziesi fyl ateskich, zostao stworzone w r. 508/7 przez Kleistenesa. W tym wypadku chodzi
o Trasylla i Trasybula, zwycizcow spod Kynos Sema.
8 Trojrzdowiec (triera) -- wedug dawniejszych pogldow statek o trzech rzdach wiose.
Dzi natomiast sdzi si, e nazwa ta pochodzi od trzech wiolarzy zatrudnionych przy jednym
wiole, co pozwalao statkom rozwin wiksz szybko i zwrotno,
9 R o i t e i o n , miejscowo i przyldek na azjatyckim wybrzeu Hellespontu niedaleko od
jego poczenia z Morzem Egejskim.

---

4
walczono z nimi i z okrtow, i z ldu tak dugo, a niczego nie dokonawszy
odpynli do Madytos 1, ku zostawionym tam siom morskim. Bitw t
zauway Mindaros11 skadajcy w Ilionie12 ofiar Atenie; pospieszy wic z
pomoc ku morzu i spuciwszy swoje okrty odpyn, aby odzyska okrty
Dorieusa. Ateczycy za, ktorzy wypynli mu na spotkanie, zaczli toczy z
nim koo Abydos13 niedaleko wybrzea bitw trwajc a do popoudnia, i
gdy ju to zwyciali, ju to ulegali 14, przypyn im z pomoc Alkibiades 15
na osiemnastu okrtach. Od tej chwili pocza si ucieczka wojska
peloponeskiego w kierunku Abydos. Z pomoc pospieszy mu Farnabazos 16 i
wjedajc na koniu, dokd to byo moliwe, do morza, i sam walczy, i
wzywa do walki swych jedcow i piechurow. Peloponezyjczycy,
ustawiwszy swoje okrty w jednym rzdzie jeden przy drugim, stanli do boju
i walczyli z ldu, Ateczycy za, zagarnwszy trzynacie pustych okrtow nie-
przyjacielskich oraz te wasne, ktore stracili poprzednio, odpynli do Sestos.
Std wszystkie ich okrty, z wyjtkiem czterdziestu, skieroway si w rone
strony poza Hellespont w celu cigania pienidzy 17, natomiast Trasyllos,
jeden ze strategow, popyn do Aten, aby zawie
10 M a d y t o s , miejscowo na europejskim wybrzeu Hellespontu na poudnie od Sestos.
11 M i n d a r o s , spartaski nauarchos. czyli dowodca naczelny floty, obj komend z
kocem lata 411 r. i opanowa wespo z podkomendnymi kilka wanych pozycji ateskich w
Hellesponcie, w Propontydzie (dzisiejsze Morze Marmara) oraz w Bosforze, zagraajc tym
samym poczeniom Aten z ich gownym spichlerzem zboowym, obszarem czarnomorskim
(Tucyd. VIII 99--101).
12 Tzw. N o w e Ilion, zbudowane na miejscu homerowej Troi.
13 A b y d o s , miasto na azjatyckim wybrzeu Hellespontu naprzeciw Sestos.
14 Przebieg bitwy pod Abydos podany przez Ksenofonta roni si od relacji innego roda, a
to Diodora (XIII 45). Wedug niego Ateczycy nie odpynli do Madytos, ale bez przerwy
wiedli boj z nadpywajcym Mindarem.
15 A l k i b i a d e s , krewny Periklesa, wywiera przemony wpyw na polityk atesk od r.
421. Za jego spraw podjli Ateczycy wypraw przeciw Syrakuzom, nad ktor te obj
dowodztwo. Oskarony o naladowanie misteriow eleuzyskich zbieg do Sparty i nakoni j
do obsadzenia Dekelei, miejscowoci pooonej w rodkowej Attyce. Poroniwszy si ze
Spartanami zbieg do satrapy (namiestnika) Lidii, Tissafernesa, i stara si go pozyska dla
Aten. Wojska ateskie stojce na wyspie Samos wybray go w lecie 411 r. strategiem (Tucyd.
VIII 82, 2), po czym operowa u poud.-zach. wybrzey Azji Mniejszej; w kocu popyn za
flot Mindara do Hellespontu i swoim pojawieniem si rozstrzygn bitw pod Abydos.
16 F a r n a b a z o s , satrapa Frygii Nadmorskiej, pooonej nad Propontyd, popiera bez
zastrzee Spart, dajc pienidze na utrzymanie floty.
17 Rysem znamiennym tej fazy wojny peloponeskiej s trudnoci finansowe Aten,
wywoane odpadniciem wielu miast zwizkowych, a przez to zmniejszeniem si wpywow z
danin (foros). Std wypywaa konieczno zdobywania pienidzy drog upienia sojusznikow,
by w ten sposob znale rodki na prowadzenie kosztownej wojny morskiej.

---

5
wie o tych wypadkach i prosi o wojsko i dalsze okrty. Potem18 przyby do
Hellespontu Tissafernes 19. Gdy Alkibiades z darami przyjani i innymi
prezentami przypyn do na jednej trierze, kaza go schwyta i uwizi20 w
Sardes21, powtarzajc, e krol nakazuje mu wojowa z Ateczykami,
Alkibiades jednak razem ze schwytanym w Karii Mantiteosem 22, po
trzydziestu dniach dostawszy konie, w nocy zdoa zbiec do Klazomenai 23.
Tymczasem Ateczycy pozostali w Sestos, usyszawszy, e Mindaros z
szedziesiciu okrtami zamierza przeciw nim wypyn, uciekli w nocy do
Kardii24. Przyby tam te i Alkibiades z Klazomeiiai z piciu okrtami
bojowymi i jednym transportowym; dowiedziawszy si za, e okrty
peloponeskie z Abydos popyny do Kyzikos23, sam drog ldow powroci
do Sestos, okrtom za swym kaza lam pyn dokoa. Kiedy te przybyy do
celu i Alkibiades szykowa si ju do bitwy morskiej, doczyli si do po
dokonaniu zbiorki pienidzy Teramenes z dwudziestoma okrtami z
Macedonii 26 i Trasybulos z dalszymi dwudziestoma z wyspy Tasos27.
Alkibiades i im rozkaza zwin wielkie agle28 i spieszy za sob, a sam popyn
do Parion29. Okazao si, e wszystkiego razem zebrao si w Parion okrtow
bojowych osiemdziesit sze. Nastpnej nocy wyszy one na
18 Zdaniem K. J. B e l o c h a (Griechische Geschichte, Bd. II, Teil 2, Strass-burg 1916, s. 242)
w tym miejscu zaczyna si opis wypadkow, ktore rozegray si w r. 410, czego nie zaznaczy
Ksenofont w tekcie.
19 T i s s a f e r n e s , satrapa Lidii, Karii i Jonii, zachodnich prowincji Azji Mniejszej,
popiera pocztkowo Spartan, dostarczajc rodkow na opacenie wiolarzy. Pod wpywem
jednak Alkibiadesa pomoc t ograniczy, dc zgodnie z racj stanu Persji do wzajemnego
wyczerpania si Aten i Sparty. Przeniesienie si jednak operacji wojennych do Hellespontu i
aktywne wmieszanie si do walki jego konkurenta Farnabaza spowodowao jego podro w te
strony.
20 Wedug relacji Plutarcha (Alkib. 27) stara si Tissafernes w ten sposob oczyci z
zarzutu popierania Ateczykow.
21 S a r d e s , dawna stolica krolestwa, a potem satrapii lidyjskiej.
22 Ateczyk M a n t i t e o s , o ktorego ujciu w Karii nic bliszego nie wiadomo, wystpuje
poniej (I 3, 13) jako pose ateski do Persji.
23 K l a z o m e n a i , kolonia grecka na wybrzeu Azji Mniejszej.
24 K a r d i a, kolonia grecka na zachodnim wybrzeu Chersonezu Trackiego nad
Propontyd.
25 K y z i k o s , kolonia grecka na azjatyckim wybrzeu Propontydy, zdobyta przez
Mindara (Diodor XIII 49), o czym nie wspomina Ksenofont.
26 Tzn. z kolonii greckich, jak Pydna czy Metona, pooonych na wybrzeu Macedonii i
nalecych do Zwizku Ateskiego.
27 T a s o s , wyspa u wybrzey Tracji, znana z bogatych y zota.
28 Zdjcie wielkich agli z wikszego masztu byo oznak zbliajcej si bitwy, w czasie
ktorej celem pewniejszego manewrowania posugiwano si wycznie wiosami.
29 P a r i o n , kolonia grecka na azjatyckim wybrzeu Propontydy.

---

6
morze i w dniu nastpnym w porze mniej wicej posiku rannego przybyy do
Prokonnesos30. Tutaj Ateczycy dowiedzieli si, e Mindaros oraz Farnabazos
znajduj si w Kyzikos z wojskiem ldowym. Ten wic dzie spdzili tutaj, w
dniu za nastpnym Alkibiades, zwoawszy zgromadzenie onierzy, wystpi z
zacht bojow, zapowiadajc, e zachodzi konieczno walki na morzu, na
ldzie i u murow twierdzy. Nie mamy -- mowi on -- pienidzy, wrogowie
za nasi maj je w obfitoci z aski krola" 31. Ju w dniu poprzednim, skoro
tylko zarzucili tam kotwic, Alkibiades zatrzyma u siebie wszystkie okrty,
nie wyczajc nawet maych statkow, aby nikt iloci okrtow wojennych
wrogom nie zdradzi, i przez heroldow zagrozi kar mierci kademu, kto
przychwycony zostanie na przeprawianiu si na drugi brzeg. Po rozwizaniu
zgromadzenia, przygotowawszy si jak do bitwy morskiej, popyn wrod
ulewnego deszczu w kierunku Kyzikos 32. Ju by od niego niedaleko, gdy
niebo si oczycio, soce zabyso -- i nagle spostrzeg okrty Mindara w
liczbie szedziesiciu, manewrujce z dala od portu i od niego odcite.
Wtedy Peloponezyjczycy, spostrzegszy, e trojrzdowcow ateskich jest
znacznie wicej ni poprzednio i e znajduj si one w pobliu portu,
popynli w ucieczce ku ldowi i skupiwszy swe okrty ciasno, poczli
walczy z nadpywajcymi przeciwnikami. Alkibiades za z dwudziestu
okrtami, opynwszy ich dookoa, wyldowa na brzegu. Zauwaywszy to,
Mindaros sam take wyldowa i poleg w walce, a ludzie, co z nim byli,
rzucili si do ucieczki. Ateczycy za odpynli, uprowadzajc do Prokonnesos
wszystkie zdobyte okrty z wyjtkiem syrakuzaskich33; te bowiem spalili
sami Syrakuzanie. Std w dniu nastpnym Ateczycy popynli do Kyzikos.
Kyzikeczycy za, opuszczeni przez Peloponezyjczykow i Farnabaza,
wpucili ich do siebie. Alkibiades pozosta tu przez dwadziecia dni, a
otrzymawszy od Kyzikeczykow wiele pienidzy, adnej krzywdy nie
wyrzdzi ich grodowi, lecz odpyn do Prokonnesos, stamtd za do Perintos
i Selymbrii 34. Perintyjczycy przyjli jego siy zbrojne do miasta,
Selymbryjczycy za ich nie przyjli,
30 P r o k o n n e s o s , wyspa na Propontydzie.
31 Krolem perskim by podowczas D a r e j o s II z przydomkiem Notos (od r. 425/4 do
404).
32 Dokadnie nie da si ustali daty bitwy pod Kyzikos. Prawdopodobnie przypada ona na
maj--czerwiec 410 r. Por. B e l o c h, Griech. Gesch, Bd. II, Teil 2, s. 241.
33 Syrakuzanie posali Sparcie jeszcze w r. 412 dwadziecia okrtow na pomoc (Tucyd. VIII
26).
34 P e r i n t o s i S e l y m b r i a , miasta na europejskim wybrzeu Propontydy

---

7
lecz za to
dostarczyli
im
pienidzy.
Std
przybywszy do Chrysopolis 35 w ziemi kalchedoriskiej, wyposayli to miasto
w mury, urzdzili tam komor celna i poczli pobiera dziesiciny36 od
statkow pyncych z Pontu, pozostawiwszy ku obronie miasta trzydzieci
trojrzdowcow pod wodz dwoch strategow, Teramenesa i Eumacha 37, aby

---

8
troszczyli si o t placowk, o wypywajce z Pontu statki, wreszcie aby
czynili wszystko, co mogoby przynie szkod nieprzyjacioom. Pozostali
za strategowie odpynli do Hellespontu. Przechwycono wtedy i wysano do
Aten przeznaczone dla Lacedemoczykow pismo podkomendnego Mindara --
Hippokratesa38, o brzemieniu nastpujcym: Przepady puda. Mindara ju
nie ma. Ludzie goduj. Nie wiemy, co czyni" 39. Farnabazos jednak zwroci
si z wezwaniem do caego wojska peloponezyjskiego i jego sojusznikow,
aby, dopoki ich ciaa s cae, nie tracili ducha z powodu pude
drewnianych", ktorych wiele jest w ziemi krolewskiej. Dalej podarowa
kademu onierzowi paszcz i ywno na dwa miesice, wreszcie
uzbroiwszy marynarzy uczyni z nich stranikow nalecego do kraju
nadmorskiego. Zwoawszy za zebranie dowodcow oddziaow grodowych i
trierarchow, nakaza w Antandros40 budowa tyle trojrzdowcow, ile kade
miasto stracio, na co przydzieli im pienidze i nakaza sprowadza budulec
z Idy. Kiedy okrty te byy w budowie, Syrakuzanie razem z Antandryjczykami
wznieli przypadajc na nich cz murow miejskich, przy sprawowaniu za
roli stranikow ze wszystkich najbardziej si wyronili. Z tego powodu
Syrakuzanie korzystaj odtd w Antandros z prawa obywatelstwa i przywileju
zasuonych41. Po wydaniu powyszych zarzdze Farnabazos pospieszy z
pomoc do Kalchedonu42. W tym czasie wo-
35 C h r y s o p o l i s , miejscowo na azjatyckim wybrzeu Bosforu naprzeciw Bizancjum.
36 Pobor dziesiciny z Bosforu, wedug Polybiosa (IV 44) wtedy po raz pierwszy
zaprowadzony przez Ateczykow, by jednym ze rodkow zaradzenia cikiej sytuacji
finansowej.
37 E u m a c h o s , nie znany poza tym, prawdopodobnie podkomendny Teramenesa.
88 H i p p o k r a t e s , znany z poprzednich akcji na morzu (Tucyd. VII 107, 2), obj po
mierci Mindara jako zastpca nauarcha komend nad flot.
39 Wedug relacji innych rode (Diodora, Korneliusza Neposa i Justyna) miaa wtedy
Sparta prosi Ateny o pokoj na podstawie istniejcego stanu posiadania. O propozycjach tych
nie ma wzmianki u Ksenofonta.
40 W A n t a n d r o s , pooonym w pon.-zach. czci Azji Mniejszej, znajdoway si
warsztaty budowy okrtow, korzystajce z zasobow drzewnych gor Ida (Tucyd. IV 52, 3).
41 Prawo greckie dopuszczao moliwo posiadania podwojnego prawa obywatelstwa, przy
czym to drugie uwaane byo za honorowe.
42 K a l c h e d o n , kolonia grecka na azjatyckim wybrzeu Bosforu.

---

9
dzowie Syrakuzan otrzymali z ojczyzny wiadomo, e zostali przez lud
skazani na wygnanie43. Zwoawszy wic swych onierzy, po wstpnym
przemowieniu Hermokratesa poczli uskara si na sw niedol, e
niesusznie i wbrew prawu zostali wszyscy razem skazani, i zachcali
onierzy do zachowania take w przyszoci takiej jak poprzednio odwagi i do
zajmowania wobec wszystkich rozkazow godnej dzielnych mow postawy:
Miejcie w pamici -- mowili -- w ilu to bitwach morskich sami jedni
odnielicie zwycistwo, zdobywajc okrty, ile te razy razem z innymi
pod naszym przewodem okazalicie si nie-zwycieni, otrzymujc miejsce
najlepsze dziki naszej dzielnoci i waszej gotowoci do czynu tak na ldzie,
jak na morzu". Mimo to domagali si wyboru zastpcow a do czasu, gdy
przybd wybrani przez tamtych. onierze jednak, zwaszcza dowodcy
okrtow, sternicy i piechota morska, krzykiem dononym wzywali ich, by
dowodzili dalej. Stratedzy mimo to twierdzili, e nie wolno przeciw
wasnemu grodowi si buntowa, a take e naley da mono
wypowiedzenia si, jeli kto ma im co do zarzucenia. Poniewa jednak nikt
ich o nic nie oskara, wszyscy za prosili, by pozostali, pozostawali tak
dugo, a przybyli wybrani na ich miejsce stratedzy: Demarchos -- syn Epi-
doka, Myskon -- syn Menekratesa, oraz Potamis -- syn Gnosisa. Dopiero
kiedy ogromna wikszo dowodcow okrtowych przysiga, e po
powrocie do Syrakuz wyjedna im mono powrotu, odesano ich
wszystkich, obsypanych pochwaami, gdzie sobie kady z nich yczy.
Zwaszcza ci, ktorzy bliej obcowali z Hermokratesem, aowali go z
powodu jego dbaoci, gotowoci do usug i przystpnoci dla wszystkich.
Kogo bowiem tylko sporod dowodcow statkow, sternikow i piechoty morskiej
zna jako do swego stanowiska najodpowiedniejszego, tych codziennie
wczesnym rankiem i pod wieczor gromadzi w swoim namiocie, zawiadamia
o wszystkim, co zamierza mowi i czyni, i udziela nauk, radzc pewne
rzeczy objawia zaraz, inne po zastanowieniu si. Z tych to przewanie
powodow Hermokrates cieszy si w radzie wojennej dobr saw, jako ten,
ktory zdawa si mowi i radzi najlepiej. Wystpiwszy w Sparcie z
oskareniem Tissafernesa44, ktoremu przytwierdzi take Astyochos, i
mowic, jak si zdawao, rzeczy isto-
43 Przywodcy oddziau floty syrakuzaskiej, Hermokrates i jego dwaj koledzy, byli
zwolennikami rzdow niewielu -- oligarchii -- w Syrakuzach i prawdopodobnie na skutek
klski poniesionej pod Kyzikos (przypuszczenie B e l o c h a, Griech. Gesch., Bd. II, Teil 2, s.
246) zostali przez lud skazani na wygnanie.
44 Wedug wiadectwa Tucydydesa (VIII 83) Hermokrates oskary Tissafernesa o
prowadzenie podwojnej gry w stosunku do Sparty. Prawdopodobnie Astyochos, ktory by
poprzednikiem Mindara i wspodziaa z Tissafernesem z obawy przed nastpstwami, popar
oskarenie Hermokratesa.

---

10
tn, po przybyciu do Farnabaza otrzyma Hermokrates ode pienidze, zanim
jeszcze o nie poprosi, i pocz sobie przygotowywa onierzy najemnych i
okrty trojrzdowe celem powrotu do Syrakuz. W tej chwili przybyli te z
Syrakuz do Miletu nastpcy strategow i przejli okrty i wojsko.
Na wyspie Tasos45 w tym czasie wskutek zamieszek domowych wygnani
zostali stronnicy Sparty i spartaski komendant wojskowy46 Eteonikos. Ze
Sparty za, oskarony o wspodziaanie z Tissafernesem, wygnany zosta
Lakoczyk Pasippidas47. Do floty, ktor zbiera Her-raokrates wrod
sojusznikow, przysano Kratesippidasa, ktory obj dowodztwo nad ni na
Chios. W tym czasie, kiedy Trasyllos znajdowa si w Atenach, Agis48, robic
z Dekelei49 wycieczk, dotar a do samych murow Aten, Trasyllos jednak,
wywiodszy Ateczykow i wszystkich innych znajdujcych si w miecie
ludzi, ustawi ich w szyku bojowym koo placu wicze w Lykeion 50, aby
stoczy bitw, jeli tamci si zbli. Ujrzawszy to Agis spiesznie wycofa swe
wojsko. Nieznaczna ilo ludzi z jego stray tylnej zgina z rk
lekkozbrojnych. Z tga powodu Ateczycy byli dla Trasylla jeszcze bardziej
askawi w tych sprawach, dla ktorych przyby, i uchwalili dla pobor tysica
cikozbrojnych oraz stu jedcow i przydzielili mu nadto pidziesit troj-
rzdowcow. Agis za, ujrzawszy raz z Dekelei liczne okrty ze zboem 51,
spieszce do Pireusu, powiedzia, e adnej korzyci nie przynosi to, i jego
onierze od tak dugiego ju czasu nie pozwalaj
45 Poniewa wedug Ksenofonta (I 4, 9) Ateczycy opanowali Tasos dopiero w 408 r.,
sdz niektorzy komentatorzy, e w tym miejscu tekst jest zepsuty i e chodzi tu o lasos w
Karii, co by tumaczyo udzia Tissafernesa w tej sprawie. Ale, by moe, chodzi tu
rzeczywicie o Tasos, na ktorej doszo w 411 r. do zamachu oligarchicznego i nawizania
kontaktu ze Spart.
46 W oryginale harmostes, by to komendant zaogi spartaskiej w miastach, ktore
podlegay wpywom Sparty.
47 Prawdopodobnie P a s i p p i d a s , podobnie jak K r a t e s i p p i d a s , by nauarchem, cho
Ksenofont nie mowi tego wyranie.
48 A g i s , krol spartaski z dynastii Eurypontydow, rzdzi od r. 434/3 do 407/6.
49 D e k e l e j a , miejscowo pooona u stop gory Parnon, trzy mile na ponoc od Aten.
Opanowanie jej i ufortyfikowanie za rad Alkibiadesa w r. 413 (Tu-cyd. VII 19, 1) przez
Agisa pozwalao Spartanom nieustannie pustoszy Attyk. Std wojna peloponeska w
kocowym okresie (413--404) nosi nazw dekelejskiej.
50 L y k e i o n , plac wicze gimnastycznych, pooony na wschod od Aten, tu-przy
murach miejskich.
51 W zwizku z obecnoci Spartan w Dekelei zmuszeni byli Ateczycy sprowadza zboe,
ktorego nawet w czasach pokojowych nie wystarczao na pokrycie zapotrzebowania z
rodzimej produkcji (wedug Demostenesa, Przeciw Leptinesowi, 31, sprowadzano je gownie
znad M. Czarnego).

---

11
Ateczykom ziemi swej uprawia -- chyba e kto powstrzyma ich
take z dala od miejsc, skd zboe morzem dopywa -- a nadto, e najlepiej
byoby wysa do Kalchedonu i Bizancjum Klearcha, syna Ramfiasa,
proksena52 Bizantyjczykow. Kiedy uchwaa ta zostaa przeprowadzona,
okrty za obsadzone ludmi z Megary i innych grodow sojuszniczych,
Klearchos wyruszy na pitnastu trojrzdowcach, ktore wyglday raczej
na statki transportowe ni szybkobiene. Z tych jego okrtow trzy zginy
w Hellesponcie za spraw dziewiciu okrtow attyckich, ktore tam
zawsze obserwoway przepywajce statki, pozostae za umkny do
Sestos53, poniej za znalazy ratunek w Bizancjum. I oto skoczy si rok,
w ktorym Kartagiczycy, pod wodz Hannibala wyruszywszy na podboj
Sycylii ze stu tysicami onierzy, w cigu trzech miesicy zdobyli dwa
grody Grekow, Selinus i Himer 54. 2. W roku nastpnym, w ktorym zacza
si ju olimpiada dziewidziesita trzecia, to jest ta, podczas ktorej w
wycigach konnych odniosa zwycistwo nowo dopuszczona para koni
Euagorasa z Elidy, w biegu za pieszym zwyciy Eubotas z Kyreny, za
eforatu w Sparcie Euarchippa, za archontatu za w Atenach
Euktemona55, Ateczycy obwarowali murami Torikos56, Trasyllos za,
otrzymawszy przyznane mu przez zgromadzenie okrty i uczyniwszy
sobie z piciu tysicy majtkow tyle peltastow 57, z pocztkiem lata
wyruszy na Samos. Tam spdziwszy trzy dni, popyn do Pygela58 i
pocz pustoszy kraj oraz szturmowa mury. Niektorzy jednak z Milezjan,
przybywszy z pomoc Pygelejczykom, poczli ciga lekkozbrojnych
Ateczykow, znajdujcych si w rozproszeniu. Jednake peltaci oraz dwa
oddziay59 cikozbrojnej piechoty przyszy na pomoc swoim, wyciy z
nielicz-
52 Funkcja proksena -- jakby konsula honorowego dzisiejszej doby -- polegaa na
roztaczaniu opieki nad obywatelami obcego miasta, w tym wypadku Bizancjum, w miecie
ojczystym proksena, tj. w Sparcie.
53 Tekst w tym miejscu najprawdopodobniej jest zepsuty, poniewa Sestos od dawna
znajdowa si w rkach Ateczykow.
54 Cay ten passus jest poniejszym wtrtem, zreszt niecisym chronologicz-nie, wedug
bowiem tej relacji S e l i n u s i H i m e r a miay pa w r. 410/9, w rzeczywistoci pady dopiero
w r. 408.
55 Rownie i ten passus jest wtrtem.
56 Ufortyfikowanie T o r i k o s , miejscowoci pooonej na wschodnim wybrzeu Attyki,
miao na celu obron kopal srebra w gorach Laurion, ktorych eksploatacj utrudniaa
obecno Spartan w Dekelei.
57 Peltaci -- lekkozbrojni posiadajcy niewielk okrg tarcz (pelta) oraz woczni. Ten
rodzaj broni mia odegra w nastpnym okresie wan rol.
58 P y g e l a , miejscowo na poudnie od Efezu, na zachodnim wybrzeu Azji Mniejszej.
59 W oryg. lochos; jest to jednostka piechoty o zmiennej sile, wystpujca gownie w
Sparcie.

---

Document Outline

---