This is not the document you are looking for? Use the search form below to find more!

Report home > Science

Marktgebieden voetbalclubs in Noord-Holland

0.00 (0 votes)
Document Description
Onderzoek naar de marktgebieden van voetbalclubs in Noord-Holland, met focus op AZ en de gevolgen van het nieuwe stadion dat deze club in 2006 betrok
File Details
  • Added: June, 25th 2010
  • Reads: 921
  • Downloads: 56
  • File size: 2.62mb
  • Pages: 55
  • Tags: voetbal, football, nederland, marktgebieden, noord holland, az
  • content preview
Submitter
  • Name: Keuning
Embed Code:

Add New Comment




Related Documents

Kort Feitenoverzicht zaak familie van den Brink ( Schoorl Noord Holland Nederland )

by: Klokkenluider, 3 pages

Kort feitenoverzicht zaak familie van den Brink te volgen op argusoog.org

Design meubelen Utrecht Amsterdam Het Gooi Almere Gelderland

by: postkamer, 9 pages

Voor design meubelen komt u naar Kok Wooncenter in Amersfoort/Hoogland. Grootste designaanbieder van Midden-Nederland. Bekende merken en compleet interieuradvies. Makkelijk bereikbaar en gratis ...

hotels in holland

by: resonantacademi, 2 pages

Finding hotels in holland when you're short of cash or when you wish to save on your expenditure is effortless in case you know how to research to get a bargain in local hotels.

Some numbers regarding Hyves, Facebook and LinkedIn in the Netherlands

by: gabrjel, 17 pages

SomenumbersregardingHyves, FacebookandLinkedIn in theNetherlandsRick MansSocial Media EvangelistSome details about the users of Hyves, Facebook and LinkedIn in the ...

VisPas Holland

by: Mauli, 13 pages

Hier einige INfos zum Angeln in Holland, man beachte den kleinen VisPas und den Preis ;)

Strategic Marketing Plan Destination Holland 2008 – 2010

by: samanta, 5 pages

The Netherlands Bureau of Tourism & Conventions (NBTC) is the leading marketing organisation for the promotion of leisure and business travel to and within Holland. NBTC’s challenge is to ...

New Holland grows higher customer satisfaction with IBM solution.

by: samanta, 4 pages

The $12 billion CNH has grown by acquiring other businesses such as the Pennsylvania-based New Holland brand, as well as many other names that are associated with the history of modern agriculture, ...

How to Tie a Tie Using the Four In Hand

by: cald, 2 pages

Tying a Four In Hand knot in your tie is easy with The Tie Video! The standard four-in-hand knot is the most precise and smallest of all tie knots. And it's the staple ...

Osteoporosis in Men

by: rika, -1 pages

Osteoporosis is a disease that causes the skeleton to weaken and the bones to break. It poses a significant threat to more than 2 million men in the United States. After age 50, 6 ...

Ingestion in Mammals

by: rika, 6 pages

Ingestion is a series of biologically complex activities (capture, incision, transport, mastication, swallowing and, in infant mammals, suckling) performed by the oral apparatus. The oral apparatus ...

Content Preview

Marktgebieden
van
betaald voetbalclubs
in
Noord-Holland



Matthijs Keuning (3219135)
Bachelorthesis
Sociale Geografie
Faculteit Geowetenschappen
Universiteit Utrecht

Begeleiders:
Ton van Rietbergen
Sjef van Hoof







Inhoud
Voorwoord .............................................................................................................................................. 4
Inleiding ................................................................................................................................................... 5
§0.1 Opbouw scriptie .......................................................................................................................... 5
§0.2 Relevantie scriptie ....................................................................................................................... 6
Hoofdstuk 1: Locatietheorieën in voetbaltermen ................................................................................. 7
§ 1.1 De centrale plaatsentheorie van Walter Christaller ................................................................... 7
§1.1.1 Reikwijdte en drempelwaarde ............................................................................................. 7
§1.1.2 Stedelijke hiërarchie: Van Zuid-Duitsland naar Nederland .................................................. 8
§1.1.3 Stedelijke hiërarchie in de regio Alkmaar .......................................................................... 10
§1.2 Ruimtelijk monopoliemodel van Lösch ..................................................................................... 10
§1.3 Ruimtelijk duopoliemodel van Hotelling ................................................................................... 11
§1.4 Kritiek op de klassieke locatietheorieën ................................................................................... 12
§1.5 Het groeimodel van Trudo Dejonghe ........................................................................................ 12
§ 1.6 Het cumulatief causatieprincipe............................................................................................... 14
Hoofdstuk 2: De pieken en dalen van AZ ............................................................................................. 15
§2.1 De geschiedenis van AZ ............................................................................................................. 15
§2.1.1 De fusie ............................................................................................................................... 16
§2.1.2 Het eerste kampioenschap en de val daarna ..................................................................... 16
§2.1.3 De roerige jaren ’90 en de komst van Dirk Scheringa ........................................................ 17
§2.1.4 Het nieuwe succes in de jaren ‘00 ...................................................................................... 18
§2.1.5 Kampioen in een nieuw stadion ......................................................................................... 19
§2.2 Toeschouwersaantallen............................................................................................................. 20
§2.2.1 Landelijke daling nog sterker in Alkmaar ........................................................................... 20
§2.2.2 Wederopstanding AZ ook te zien in bezoekersaantallen ................................................... 21
§2.2.3 Verband tussen prestaties en toeschouwersaantallen ...................................................... 22
Hoofdstuk 3: Marktgebieden clubs in Noord-Holland ........................................................................ 24
§ 3.1 Grootte marktgebied bepaalt sportief succes .......................................................................... 24
§3.2 Waarom gaan mensen (niet) naar betaald voetbalwedstrijden? ............................................. 24
§3.3 Noord-Holland en AZ tussen 1961 en 1986 .............................................................................. 25
§3.4 Noord-Holland in seizoen 2003-2004 ........................................................................................ 26
§3.4.1 Het marktgebied van AZ in het seizoen 2003-2004 ........................................................... 27
§3.4.2 Het marktgebied van Ajax in seizoen 2003-2004 ............................................................... 30
§3.5 Marktgebieden Nederland in seizoen 2007-2008 ..................................................................... 31
§3.5.1 Het marktgebied van AZ in het seizoen 2007-2008 ........................................................... 33
§3.5.2 Groei AZ per gemeente ...................................................................................................... 34
§3.6 Marktgebied AZ na 2008 ........................................................................................................... 39
Hoofdstuk 4: Voorkeuren betaald voetbalclubs .................................................................................. 41

§4.1 Herkomst ................................................................................................................................... 41
§4.2 Leeftijd en geslacht .................................................................................................................... 42
§4.3 Voetbalbeleving ......................................................................................................................... 43
§4.4 Favoriete club ............................................................................................................................ 43
§4.5 Clubtrouw .................................................................................................................................. 44
§4.6 Redenen clubvoorkeur .............................................................................................................. 45
§4.7 Wedstrijdbezoek........................................................................................................................ 45
§4.8 Stadionbezoek ........................................................................................................................... 47
§4.9 Nieuwe stadions ........................................................................................................................ 47
§4.10 Slotsom .................................................................................................................................... 48
Conclusie ............................................................................................................................................... 49
Literatuur ............................................................................................................................................... 50
Bijlage .................................................................................................................................................... 53






























Voorwoord

In 2007 bezocht ik als middelbare scholier de open dag van Sociale Geografie in Utrecht. Na een
inleidend praatje kon je kiezen voor een bepaald werkcollege, waarbij ik bij toeval bij Sjef van Hoof
belandde. Gezien mijn interesse in voetbal trok het getoonde artikel (Dejonghe & Van Hoof, 2006)
meteen mijn aandacht, en bevestigde mijn indruk dat dit wel een leuke studie moest zijn. Drie jaar
later is die indruk bevestigd. Eerder kocht ik al uit interesse het boek Voetballen in de kleine ruimte,
dat in dit paper ook veelvuldig aangehaald zal worden. Toen mijn bachelorscriptie naderde en ik geen
uitgesproken voorkeur voor een bepaald onderwerp had schoot bij het marktgebiedenonderzoek te
binnen. Met de update die ik in die periode op het spoor kwam waarbij de cijfers van het eerdere
onderzoek werden geactualiseerd bleek het helemaal een ideaal scriptieonderwerp, omdat er zeker
bij een club als AZ met een nieuw stadion veel aan het marktgebied is veranderd.

Bij het schrijven van deze scriptie kon ik met vragen terecht bij mijn begeleiders Ton van Rietbergen
en, uiteraard, Sjef van Hoof. Dank hiervoor. Verder wil ik medestudent Rick Geraets bedanken voor
de hulp bij het maken van enkele figuren en andere technische handigheidjes.


















Inleiding

Voetbal is veruit de populairste sport van Nederland. Naast miljoenen mensen die zelf voetballen is
ook het bezoeken van betaald voetbal wedstrijden populair. Nederlanders bezoeken veel meer dan
andere Europeanen betaald voetbalwedstrijden (Dejonghe & Van Hoof, 2010a). Noord-Holland is een
voetbalprovincie bij uitstek. Met liefst vier clubs in het betaald voetbal, waarvan twee in de top van
de Eredivisie, speelt de provincie in een prominente rol in het Nederlandse profvoetbal. Ajax uit
Amsterdam is de succesvolste club van Nederland, AZ uit Alkmaar is tegenwoordig een subtopper
met uitschieters naar boven, FC Volendam is een tussen Ere- en Eerste Divisie pendelende dorpsclub
en Telstar uit Velsen is een om lijfsbehoud strijdende Eerste Divisionist. Het naburige FC Haarlem
moest in januari 2010 de strijd staken vanwege een faillissement dat volgde op grote financiële
problemen. Deze scriptie zal draaien om drie deelvragen, die hieronder uiteengezet zullen worden.

§0.1 Opbouw scriptie
Hoe ligt de verhouding tussen de marktgebieden van de clubs in Noord-Holland?
Het voetballandschap van Noord-Holland wordt vooral gekenmerkt door Eredivisionisten AZ en Ajax.
Telstar en Volendam spelen een veel minder prominente rol, terwijl ook FC Haarlem voor het
faillissement buiten de gemeentegrenzen nauwelijks een rol speelde. In deze scriptie zal onderzocht
worden wat de marktgebieden van de Noord-Hollandse clubs zijn. Oftewel, uit welke gemeenten
komen de supporters van de verschillende clubs? Hoe ligt de verhouding tussen de clubs? Welke
clubs zijn het populairst, en wat is de oorzaak hiervan? Voordat overgegaan zal worden tot een
gedetailleerde blik op Noord-Holland zullen in het theoretisch kader enkele locatietheorieën
behandeld worden. Met name de centrale plaatsentheorie van Walter Christaller is hierbij essentieel.

Hoe heeft het marktgebied van AZ zich in de loop der tijd ontwikkeld?
Omdat het marktgebied van AZ zich geheel in Noord-Holland bevindt zal de nadruk op deze club
liggen. Ajax speelt ook een grote rol in de provincie, maar het marktgebied van deze club spreidt zich
over een veel groter gebied uit. Het marktgebied van Ajax zal dan ook voornamelijk ter sprake komen
in relatie tot dat van AZ. Hetzelfde geldt voor de andere clubs, die geen groot verzorgingsgebied
kennen. Vanwege de centrale positie van AZ zal in het paper ook ruimte zijn voor wat
achtergrondinformatie over deze club, zodat het huidige marktgebied beter begrepen kan worden en
in perspectief geplaatst kan worden. Onder meer de toeschouwersaantallen door de jaren heen
zullen aan bod komen. Verder zal bekeken worden hoe het marktgebied van de Alkmaarse club zich
door de jaren heen heeft ontwikkeld.

Hoe kan het voetbalgedrag van de Noord-Hollandse voetballiefhebber worden verklaard?
Naast dit op reeds bestaande, maar niet altijd gepubliceerde, literatuur gebaseerde eerste deel zal
worden overgeschakeld op een geheel eigen onderzoek naar de voorkeuren van de Noord-Hollandse
voetballiefhebber. Middels een enquête zijn honderd mensen ondervraagd over hun clubvoorkeur,
stadionbezoek en relatie met voetbal. Hiermee kunnen vragen over de factoren die een rol spelen bij
de vorming van een clubvoorkeur en het wel of niet bezoeken van wedstrijden beantwoord worden.




§0.2 Relevantie scriptie
De inkomsten uit de verkoop van seizoenkaarten en losse kaarten zijn voor Nederlandse clubs nog
altijd van substantieel belang. Nederlandse clubs halen in het seizoen 2000-2001 gemiddeld 34% van
hun inkomsten uit recettes (figuur 0.1). Dit is een groot verschil met de vijf toplanden in het
Europese voetbal, Engeland, Spanje, Italië, Duitsland en Frankrijk. In deze landen komt gemiddeld
slechts 21% van de inkomsten nog uit de kaartverkoop. In de kleinere landen ligt dit percentage veel
hoger: gemiddeld 35%. Het verschil heeft te maken met het enorme verschil in opbrengsten van de
verkoop van tv-rechten voor het uitzenden van wedstrijden. Gemiddeld vloeit bijna de helft van de
totale inkomsten (48%) via de televisie naar de clubs. Hiermee is dit veruit de grootste
inkomstenbron in de toplanden.

De vijf topcompetities zijn wereldwijd populair, waardoor grote bedragen kunnen worden ontvangen
voor alle zenders die de competitie willen uitzenden. Bovendien zijn veel clubs uit deze landen
vertegenwoordigd in de Champions League, een miljoenenbusiness die clubs eveneens veel tv-geld
oplevert. Slechts enkele clubs van buiten de toplanden zijn in dit toernooi actief, en zij komen vaak
niet verder dan één of twee rondes. De Europa League, het tweede Europese clubtoernooi waar veel
clubs uit de overige landen aan deelnemen, is qua inkomsten een stuk minder interessant. In de
kleinere voetballanden komt slechts gemiddeld 13% van de inkomsten via de tv. Nederland voldoet
met 12% geheel aan deze trend. De wedstrijden van de kleinere voetballanden zijn eigenlijk alleen in
eigen land populair, waardoor de mogelijkheden om de uitzendingen te verkopen beperkt zijn.

Figuur 0.1: Inkomstenverdeling clubs uit competitie, naar land

Sponsoren zijn in Nederland de belangrijkste
inkomstenbron. Zelfs voor de kleinere
voetballanden is dit een hoog percentage,
gezien het gemiddelde van 35%. De toplanden
zijn slechts voor gemiddeld 18% afhankelijk van
het bedrijfsleven. Een vierde en laatste
inkomstenbron betreft merchandising, catering
en stadionhuur. Gemiddeld halen de toplanden
12% van hun inkomsten uit deze categorie. De
overige landen iets meer. (Dejonghe, 2004, p.
76).

Het valt dus op dat het aantrekken van
supporters in Nederland meer dan in andere
landen nog steeds van grote invloed is op de
Bron: Dejonghe, 2004
inkomsten van de club. Gedegen
marktonderzoek kan dan ook belangrijk zijn bij
de werving van nieuwe supporters in de regio. Voor clubs is het belangrijk te weten wat het
potentieel is aan supporters en sponsors. Het bepaalt voor een relatief groot deel het budget en
daarmee de kans op sportief succes. Aan de andere kant toont het marktgebied van een club ook de
historische en sociale regionale relaties. Men gaat niet altijd naar de dichtstbijzijnde club, maar laat
ook factoren als identiteit en uitstraling van de club meewegen. Dit soort processen en
ontwikkelingen zullen in deze scriptie aan bod komen.

Hoofdstuk 1:
Locatietheorieën in voetbaltermen

In de klassieke locatietheorieën van onder meer Christaller, Lösch en Hotelling is gezocht naar een
verklaring van het spreidingspatroon van voorzieningen. De theorie is toepasbaar op nederzettingen
en (commerciële) voorzieningen, maar ook op voetbalclubs. In dit eerste hoofdstuk zullen enkele
locatietheorieën de revue passeren, om zo een beter inzicht te krijgen in de navolgende analyse van
de marktgebieden van de betaald voetbalclubs in Noord-Holland. De meest bekende en in dit geval
ook best bruikbare theorie, de centrale plaatsentheorie van Walter Christaller, zal ruim aan bod
komen. Beknopt zal aandacht besteed worden aan de theorieën van Auguste Lösch en Harald
Hotelling.

§ 1.1 De centrale plaatsentheorie van Walter Christaller
De centrale plaatsentheorie van de Duitse econoom-geograaf Walter Christaller (1893-1969) is bij
uitstek geschikt om toe te passen op de praktijk van marktgebieden van voetbalclubs in Nederland.
De theorie gaat ervan uit dat consumenten naar de dichtstbijzijnde voorziening trekken, iets wat in
het voetbal meer dan bij andere soorten voorzieningen gebruikelijk is. Tevens gaat de theorie uit van
de begrippen reikwijdte en drempelwaarde. Ook dit aspect is in het voetbal terug te vinden
(Dejonghe e.a., 2006).

§1.1.1 Reikwijdte en drempelwaarde
De theorie richt zich op de bereikbaarheid van voorzieningen voor de consument. Hierbij komen ook
de begrippen reikwijdte en drempelwaarde ter sprake. De reikwijdte betreft de maximale afstand die
een consument bereid is af te leggen voor een bepaald product. Voor het ene product is men bereid
verder te reizen dan voor een ander. Voor een brood wil men gemiddeld niet meer dan vijf á tien
minuten reizen, voor een operavoorstelling bedraagt de aanvaardbare reistijd al gauw meer dan een
uur. Op deze manier ontstaat een hiërarchie van steden. Aan de top staan grote steden met veel en
specialistische voorzieningen. Schouwburgen, designkledingwinkels, musea en ook betaald
voetbalclubs zijn hier voorbeelden van. Onderaan staan dorpen met slechts enkele voorzieningen
voor dagelijks gebruik, zoals een buurtsupermarkt of een dorpscafé. Hier tussenin bevinden zich
uiteraard nog verschillende tussenniveaus van grotere dorpen, stadjes en provinciesteden (Atzema
e.a., 2002). Vertaald naar het voetballandschap hebben grotere steden over het algemeen clubs die
qua aanhang, sportief succes en uitstraling groter zijn dan clubs uit kleinere gemeenten. Tevens
hebben grotere clubs een veel grotere reikwijdte dan kleinere clubs. Voor een topduel in de
Eredivisie is men bereid verder te reizen dan voor een doorsnee wedstrijd in de Eerste Divisie. Ook
heeft men bijvoorbeeld meer reistijd over voor het ‘hoogwaardige’ product Ajax dan voor het
‘laagwaardige’ product FC Zwolle. De reikwijdte in het voetbal betreft kortom de afstand die een
supporter bereid is af te leggen voor het bezoeken van de club (Dejonghe & Van Hoof, 2010a, p. 21).

Drempelwaarde betreft het minimum draagvlak dat een voorziening nodig heeft om te kunnen
bestaan. Ook dit varieert per voorziening. Voor een bakker kan het bijvoorbeeld al rendabel zijn zich
te vestigen op een plek waar 5000 mensen hem binnen vijf minuten reistijd kunnen bereiken.
Iedereen heeft immers brood nodig, en aangezien mensen volgens Christaller naar de dichtstbijzijnde

bakker gaan heeft de bakker in deze situatie bestaansrecht. Een schouwburg heeft een veel hogere
drempelwaarde. Lang niet iedereen is geïnteresseerd in schouwburgbezoek, dus moet een
schouwburg minstens een miljoen mensen binnen een uur reisafstand hebben om rendabel te zijn.
Als de drempelwaarde veel kleiner is dan de reikwijdte zullen de zaken zo goed gaan dat nieuwe
bedrijven geneigd zijn de markt te betreden. Grote verschillen tussen drempelwaarde en reikwijdte
zullen dan ook niet voorkomen (Atzema e.a., 2004). De drempelwaarde is flexibel. Waar een bakker
vroeger aan een marktgebied met 1000 inwoners genoeg had is dat tegenwoordig – door de komst
van supermarkten en alternatieven voor brood – 5000 (Van Rietbergen, 2010). In het voetbal hebben
clubs uiteraard ook een minimum aantal toeschouwers en sponsors nodig om te kunnen
voortbestaan. Een topclub heeft een hogere drempelwaarde om de goede prestaties te kunnen
continueren dan een kleinere club met bescheidener prestaties. De drempelwaarde betreft in het
voetbal het budget en het daaraan gerelateerde aantal bezoekers dat een club nodig heeft om
binnen het betaald voetbal te kunnen bestaan (Dejonghe & Van Hoof, 2010a, p. 21).

§1.1.2 Stedelijke hiërarchie: Van Zuid-Duitsland naar Nederland
Volgens Christaller is deze theorie van centrale plaatsen, waar bedrijven zich vestigen als gevolg van
een beredeneerde locatiekeuze, geschikt om het ruimtelijk patroon van nederzettingen te verklaren.
De verzorgingsfunctie van een stad bepaalt de hiërarchie. Christaller onderscheidt in zijn hiërarchie
van centrale plaatsen liefst negen verschillende soorten verzorgingscentra. Bovenaan de hiërarchie
staat de ‘Reichhauptstadt’, letterlijk vertaald de landshoofdstad, door Christaller aangeduid als R-Ort.
Dit zijn de absolute wereldsteden, met gemiddeld zo’n vier miljoen inwoners. Hieronder komt het
RT-Ort, de ‘Reichsteilstadt’, in de praktijk een stad met ongeveer 1 miljoen inwoners en een
verzorgingsgebied van 10 á 12 miljoen inwoners. In het onderzoeksgebied van Christaller, Zuid-
Duitsland, zijn de miljoenensteden München en Frankfurt in deze categorie in te delen. Steden met
het predicaat L-Ort, de ‘Landeszentrale’, hebben gemiddeld zo’n 500.000 inwoners, en verzorgen een
groot gebied om de stad heen. De straal van het verzorgingsgebied is meestal zo’n honderd
kilometer. In deze steden zijn vrijwel alle voorzieningen beschikbaar. De steden die als L-Ort worden
bestempeld binnen het onderzoeksgebied van Christaller zijn Stuttgart, Nürnberg, Straatsburg en
Zürich (Christaller, 1968 en Preston, 2009). In het Nederlandse voetballandschap zouden Feyenoord
en Ajax hiertoe kunnen worden gerekend. De topclubs spelen in de grootste steden van het land, en
hebben een landelijke uitstraling en een fanschare die zich tot ver buiten de gemeentegrenzen
uitstrekt.

Hieronder bevinden zich steden die geschaard worden onder de noemer P-Ort (‘Provinzialhauptort’).
Deze steden verzorgen gemiddeld het gebied tot een kilometer of vijftig buiten de stadspoorten.
Voorbeelden van steden van deze categorie zijn Augsburg, Ulm, Regensburg en Würzburg. Een P-Ort
heeft vaak 100.000 á 200.000 inwoners. In Nederland zouden grote provincieclubs als FC Twente en
SC Heerenveen in deze categorie vallen. Hoewel de grootte van de stad niet geheel overeenkomt is
de reikwijdte van de clubs vrij groot. Vervolgens worden steden onderscheiden die regiohoofdstad
(G-Ort, ‘Gaubezirkhauptort’) zijn. Passau, Landshut, Rosenheim en Ingolstadt zijn plaatsen die
Christaller tot deze categorie rekent. Het zijn steden met inmiddels 50.000 á 100.000 inwoners
(Christaller gaat uit van gemiddeld 30.000) en een verzorgingsgebied tot zo’n dertig kilometer buiten
de stad. De kleinere provincieclubs NAC en ook AZ zouden hiertoe gerekend kunnen worden(MyGeo,
2010 en Saey, 2010).


Figuur 2: De theorie van Christaller toegepast op Zuid-Duitsland

Bron: Christaller, 1968, pp. 338-339

De districtshoofdstad (B-Ort, ‘Bezirkhauptort’) is weer iets kleiner. Plaatsen als Berchtesgaden,
Erding, Starnberg en Neuburg an der Donau kennen tegenwoordig 25.000 á 50.000 inwoners
(Christaller neemt 10.000 als gemiddelde) en een verzorgingsgebied tot zo’n vijftien kilometer buiten
de stad. Clubs als RKC Waalwijk en Roda JC zouden in deze categorie geschaard kunnen worden. Ten
slotte wordt nog onderscheid gemaakt tussen ‘Kreisstädchen’ (K-Ort, bijvoorbeeld Dachau of
Burghausen, ongeveer 4000 inwoners volgens Christaller, tegenwoordig ongeveer 20.000),
‘Amtsstädchen’ (A-Ort, 2000 inwoners) en als laatste ‘Marktflecken’ (M-Ort). De laatste categorie
betreft dorpen die nauwelijks 1000 inwoners hebben (vaak 600 tot 800), maar wel enige
marktfunctie hebben voor mensen uit het dorp zelf en uit de directe omgeving (tot enkele kilometers
buiten het dorp). Het dorp voorziet in de basisvoorzieningen voor een gebied waar zo’n 2500 mensen
wonen binnen gemiddeld 3,5 kilometer van het dorpscentrum. Dorpsclubs als Volendam of Telstar
horen, ondanks het hogere inwonertal, in deze categorie thuis. Buiten dit dorp, weer een schaal
lager, zijn geen centrale plaatsen meer te vinden. Hoogstens staan enkele boerderijen bij elkaar in
een buurtschap, maar van een verzorgende functie is hierbij geen sprake (Christaller, 1968 en
Preston, 2009).


§1.1.3 Stedelijke hiërarchie in de regio Alkmaar
Naast een vergelijking met Nederland is het ook mogelijk de theorie van Christaller toe te passen op
de regio Alkmaar. De regio valt in dit geval in het verzorgingsgebied van L-Ort Amsterdam, met
750.000 inwoners de grootste stad van Nederland met een verzorgingsgebied dat zich tot diep in
Noord-Holland uitstrekt. Veel inwoners van Alkmaar en omstreken werken in (de omgeving van)
Amsterdam, en komen ook voor sociale of recreatieve doeleinden geregeld in de hoofdstad (Valk,
2004). Het gebied rond Alkmaar wordt dan ook wel de noordvleugel van de Randstad genoemd.
Alkmaar ligt zo’n veertig kilometer noordelijker dan Amsterdam, en de reistijd van centrum naar
centrum bedraagt ongeveer drie kwartier.

Alkmaar kan, net als Haarlem en Zaandam, gezien worden als een P-Ort binnen het
verzorgingsgebied van Amsterdam. Alkmaar (94.000 inwoners) heeft een verzorgingsgebied van
enkele tientallen kilometers buiten de stad. Binnen het verzorgingsgebied van de stad bevinden zich
steden die B-Ort genoemd kunnen worden. Deze plaatsen verzorgen enkele dorpen in de buurt.
Voorbeelden zijn Schagen, Langedijk, en Heerhugowaard, elk met zo’n 50.000 inwoners. Overige
plaatsen, bijvoorbeeld Heiloo, Bergen en Castricum, verzorgen nauwelijks gebieden buiten de
gemeentegrenzen. Inwoners van deze plaatsen gaan voor verdere voorzieningen naar Alkmaar
(Gemeente Alkmaar, 2010a).

Alkmaar kent dus een relatief groot verzorgingsgebied. Concurrerende steden als Amsterdam en
Haarlem bevinden zich met veertig kilometer op ruime afstand. Bovendien vormt het
Noordzeekanaal zowel een praktische als psychologisch barrière (Valk, 2004). Voor de kop van
Noord-Holland is Alkmaar de dichtstbijzijnde stad, al voldoen Den Helder, Schagen, Hoorn,
Enkhuizen, Purmerend en Zaandam in mindere mate ook aan die behoefte. Het blijkt dat vooral het
gebied ten noorden, westen en oosten van Alkmaar op de stad gericht is. In het westen vormt de
Noordzee echter al snel een barrière. Ten zuiden van Alkmaar is men al snel geneigd Amsterdam
boven Alkmaar te verkiezen, iets wat ook blijkt uit de ruimtelijke verdeling van het marktgebied van
AZ (Dejonghe e.a, 2006 en Valk, 2004).

§1.2 Ruimtelijk monopoliemodel van Lösch
Auguste Lösch (1906-1945) is vooral bekend geworden met het door hem geïntroduceerde begrip
Lösch-maxime. Deze situatie is van toepassing als de totale ruimte optimaal bediend wordt door
ruimtelijk van elkaar gescheiden aanbieders. De situatie in het Nederlandse voetbal komt dicht in de
buurt van deze theoretische situatie. De ruimtelijk van elkaar gescheiden aanbieders, de clubs,
bestrijken immers een groot deel van Nederland. Slechts enkele zones die, met name in tijd, ver af
liggen van betaald voetbalclubs worden niet optimaal bediend. Voorbeelden van deze regio’s zijn
Zeeland, de Veluwe en delen van Drenthe (Atzema e.a., 2002).

De geografische gebieden die Lösch onderscheidt zijn gebaseerd op tijdsafstand, waardoor de vorm
van de gebieden onderling kan verschillen. De drempelwaarde van de functie (club) en de
bevolkingsdichtheid van het gebied spelen ook een rol bij de bepaling van het verzorgingsgebied.
Clubs in een stad of stedelijke agglomeratie zullen een verzorgingsgebied hebben dat ruimtelijk
gezien kleiner is dan dat van een vergelijkbare club in een landelijk en dunbevolkt gebied. De locatie
van een bepaalde functie is volgens Lösch gerelateerd aan het voorkomen van andere functies. Deze
theorie gaat voor Nederland grotendeels op, gezien de redelijk gespreide verdeling van de

Download
Marktgebieden voetbalclubs in Noord-Holland

 

 

Your download will begin in a moment.
If it doesn't, click here to try again.

Share Marktgebieden voetbalclubs in Noord-Holland to:

Insert your wordpress URL:

example:

http://myblog.wordpress.com/
or
http://myblog.com/

Share Marktgebieden voetbalclubs in Noord-Holland as:

From:

To:

Share Marktgebieden voetbalclubs in Noord-Holland.

Enter two words as shown below. If you cannot read the words, click the refresh icon.

loading

Share Marktgebieden voetbalclubs in Noord-Holland as:

Copy html code above and paste to your web page.

loading