nieuwsbrief voedselveiligheid

Nieuwsbrief
Een uitgave van MYbusinessmedia
VoedselVeiligheid
actualiteit, regelgeving en onderzoek
1
Januari 2011 zestiende jaargang nummer
inhoud
actueel
—
Voedselveiligheid EU: moeilijk te
actueel
1
Voedselveiligheid EU: moeilijk te meten
1
meten
Voedselveiligheid België: een eigen barometer 2
—
De Europese Autoriteit voor
mens en maatschappij
3
Voedselveiligheid (EFSA)
Puntensysteem voor hygiëne in Engeland
3
heeft de resultaten van het
—
tweede vijfjaarlijkse onder-
praktijkgevallen
3
zoek naar voedselgerela-
Dode en zieken door Listeria in haring
3
teerde risico’s gepubliceerd.
10.000 zieken door Cryptosproridium in
4
Daarvoor zijn vorig jaar
drinkwater
juni ruim 26.000 personen
Terughaalacties
4
ondervraagd uit alle 27 lidstaten. De resultaten zijn samen-
—
gevat per land en als EU-gemiddelde. De verkregen diagram-
epidemiologie
5
men zien er prachtig uit, maar de uitkomst is verwarrend.
Salmonella-explosie door tartaar/rundvlees
5
—
Onder deskundigen leeft de gedachte dat voedsel nog nooit
contaminanten
6
zo veilig was, maar de perceptie van de burgers is een ande-
Nitrietvergiftiging bij medewerkers van
6
re. Volgens deze enquête maakt 37% van de ondervraagden
HunterDouglas
in de EU zich in sterke mate zorgen over de veiligheid van
—
voedsel. Voor de Belgen was dat 34%. De Nederlanders
onderzoek
6
hadden daarover met 20% veel minder zorgen. Binnen de
Erwtenkiemen halveren acrylamide in
6
EU (en België) was 11% van de respondenten van mening
volkorenbrood
dat hun voedsel zeer waarschijnlijk hun gezondheid schade
—
toebracht. Voor Nederland was dat gelukkig maar 5%, maar
varia
7
in Cyprus was 28% daarover bezorgd.
Runderpest wereldwijd uitgeroeid
7
—
Er waren grote verschillen tussen landen als in een open
colofon
7
vraag geïnformeerd werd naar voedselveiligheid. Als eerste
—
werd dierenwelzijn genoemd in Finland en Engeland, voed-
agenda
8
selvergiftiging door salmonella en listeria in Bulgarije en Tsje-
—
chië, residuen van antibiotica en hormonen in vlees in Neder-
land en additieven in Polen en Roemenië. Gerekend over de
hele EU noemde 19% van de ondervraagden als eerste de
resten van bestrijdingsmiddelen in groenten, fruit en graan.
Op de tweede plaats kwamen voedselinfecties door salmo-

---

Nieuwsbrief VoedselVeiligheid • jaargang 16 – nummer 1 • december 2011 • pagina 2
nella en listeria met 12%. Op de laatste plaats met
Redactionele noot: de rapportage is het lezen waard
1% kwamen nieuwe technologieën zoals het klonen
omdat deze grote verschillen tussen landen laat zien
van dieren, bestraling en nanotechnologie.
in de perceptie van voedselveiligheid. Overigens was
maar 9% van de ondervraagden ervan overtuigd dat
Dat beeld veranderde nogal als een lijstje voorgelegd
voedsel de laatste tien jaar veiliger was geworden;
werd van 17 onderwerpen met de vraag of men
18% was het geheel oneens met deze stelling.
daarover bezorgd was. Van de ondervraagden was
ineens 65% ‘ongerust’ tot ‘zeer ongerust’ over het
klonen van dieren voor voedselproducten en 46%
over BSE, terwijl de gekkekoeienziekte toch al jaren
achter ons ligt. Tabel 1 geeft het EU-gemiddelde
Voedselveiligheid België: een
voor burgers die zich bij deze enquête uitspraken als
‘zeer ongerust’ over bepaalde risico’s. Opvallend is
eigen barometer
dat de bezorgdheid is toegenomen ten opzichte van
de Eurobarometer uit 2005. Voor Nederland was die
Het na de dioxi-
stijging voor bestrijdingsmiddelen en antibiotica/hor-
necrises in 2000
monen zelfs meer dan 10%. Bij de voedselinfecties
opgerichte Federaal
was overigens een daling te zien van 3%.
Agentschap voor de
Veiligheid van de
Tabel 1. Percentage EU-burgers dat ‘zeer ongerust’ is
Voedselketen (FAVV)
over voedselrisico’s.
heeft afgelopen
december zijn tienja-
Risico
EU
t.o.v.
rig bestaan gevierd.
Figuur 1: Mandje met voorbeel-
den van indicatoren
2010
2005
Op een persconfe-
rentie liet het Voed-
Restanten van vergif in fruit,
31%
+3%
selagentschap zien wat het afgelopen decennium
groente of graan
bereikt was (1). Het FAVV heeft bijna 1.300 mede-
Restanten van antibiotica of hor-
30%
+3%
werkers en doet 100.000 controles per jaar. Daarvoor
monen in vlees
betaalt iedere burger jaarlijks €10,60. In een enquête
Vervuiling zoals kwik in vis /
29%
+3%
waardeerde de bevolking het Agentschap met een
dioxine in varkensvlees
cijfer 7,6 en 83% van de consumenten was van
GMO’s in eten of drinken
27%
+2%
mening dat de voedselveiligheid de laatste tien jaar
Besmetting van voedsel door sal-
23%
-3%
beter was geworden. Dat was overigens beduidend
monella / listeria
meer dan bij diezelfde vraag in de Eurobarometer,
waar maar 56% van de Belgen ditzelfde antwoord
Allergische reactie door eten of
16%
+2%
gaf en 39% die mening niet deelde.
drinken
Een belangrijke mijlpaal was de recente ontwikke-
De enquête laat zien dat de burger niet overtuigd is
ling van een eigen model om de voedselveiligheid te
van de veiligheid van levensmiddelen, maar gezien
meten. Deze barometer werd op 17 november op
de vraagstelling is enige voorzichtigheid op zijn
een internationaal symposium in Brussel gepresen-
plaats. Zo was in totaal 48% bezorgd over het krij-
teerd door Mieke Uyttendaele van de Universiteit
gen van een allergische reactie na eten of drinken.
van Gent (2). Deze barometer van de veiligheid van
Dat is veel meer dan het percentage personen met
de voedselketen kent drie aspecten, namelijk voed-
een voedselallergie, zelfs als we hun families meere-
selveiligheid, dierengezondheid en plantengezond-
kenen.
heid. Daarvan is het gedeelte over voedselveiligheid
helemaal uitgewerkt.
Tot slot was het bijzonder om te zien dat burgers in
Voor de barometer is door het Wetenschappelijk
de EU bij een ernstig voedselrisico het meeste ver-
Comité van het FAVV op basis van een negental
trouwen hadden in hun dokter of in familie en vrien-
criteria een mandje van 30 indicatoren gekozen,
den en het minste in supermarkten en producenten.
die tezamen een objectief meetinstrument moeten
In Nederland lag dat anders. Hier kwamen artsen
vormen (3). Voor elk van de indicatoren is een spe-
op de eerste plaats (91%), consumentenorganisaties
cificatie uitgewerkt met een omschrijving, recente
op de tweede (87%), wetenschappers op de derde
resultaten, een verantwoording van de indicator, het
(79%) en familie en vrienden pas op de zesde plaats
wettelijk kader en verdere aanvullende informatie. De
(67%).
indicatoren variëren van het aantal meldingen over
voedsel(on)veiligheid en het aantal autocontrole-
Bron:
systemen per sector tot het aantal gevallen van liste-
www.efsa.europa.eu/en/riskcommunication/risk-
riose bij de mens. Figuur 1 laat een paar voorbeelden
perception.htm
zien. De indicatoren tellen niet allemaal even zwaar

---

Nieuwsbrief VoedselVeiligheid • jaargang 16 – nummer 1 • december 2011 • pagina 3
mee. Door experts is aan de indicatoren een weeg-
Voor dit schema wordt de hygiëne van horeca, hotels
factor toegekend, waardoor hygiëne-inspecties met
en supermarkten beoordeeld door lokale inspecteurs
een factor 1,88 zwaarder tellen dan sulfiet in gehakt,
die letten op a) de hygiënische omgang met levens-
dat met 0,38 de kleinste bijdrage levert.
middelen, b) de bouwkundige toestand van het
bedrijf en c) de omgang van het management met
Met de set van 30 indicatoren heeft het Voed-
voedselveiligheid.
selagentschap berekend dat de voedselveiligheid in
Consumenten kunnen aan een sticker bij de ingang
de jaren 2007 en 2008 vrijwel onveranderd is, maar
of op een website zien hoe het staat met de hygiëne
dat er in 2009 ten opzichte van 2008 een significante
in restaurants of winkels. Het systeem is zo opgezet
verbetering was onder meer door minder salmonel-
dat de score van 5 voor ieder bedrijf haalbaar moet
lose bij de mens. Het Agentschap concludeert tot slot
zijn. Bij een slechte score van 0 of 1 adviseert de
uit haar barometer dat ‘de voedselveiligheid in Bel-
lokale inspecteur over de te nemen maatregelen en
gië zich op een zeer hoog niveau bevindt’.
kan deze zo nodig een bedrijf sluiten als het eten
onveilig is. De lokale levensmiddeleninspecteurs zijn
Bron:
verantwoordelijk voor de uitvoering van de benodig-
1. www.favv.be/10%20jaar/_documents/
de controles en zij bepalen ook of zij meedoen aan
2010-12-17_ConfPres10ansNLv05.pdf
dit Food Hygiene Rating Scheme. De eerste beoorde-
2. www.favv.be/selfcheckingsystems/
lingen zijn al te vinden op de FSA-website.
3. www.favv.be/wetenschappelijkcomite/

adviezen/_documents/ADVIES28-2010_NL_
Bron:
DOSSIER2009-09.pdf
www.food.gov.uk/news/newsarchive/2010/nov/
fhrslaunch
Redactionele noot: het meten van voedselveiligheid
www.food.gov.uk/multimedia/pdfs/publication/
is complex en kan tot heel verschillende resultaten
fsaenews1210.pdf
leiden, zoals eerdere beoordelingen door Canadese
wetenschappers (zie de Nieuwsbrief van september
Redactionele noot: in België
2008 en 2010) lieten zien. De barometer kan moge-
bestaat sinds 2008 een systeem
lijk aan betekenis winnen door campylobacteriose op
waar horeca en grootkeukens
te nemen bij de criteria, omdat dit met 4.000 gerap-
een smiley kunnen krijgen voor
porteerde ziektegevallen de belangrijkste zoönose in
een goede hygiëne (www.favv.
België is.
be/smiley/). Een restaurant moet
daarvoor het autocontrolesysteem (hygiënecode) van
de horeca toepassen en dit door derden laten certi-
ficeren. Als de audit met goed gevolg is afgesloten,
mens en
kan een smiley worden aangevraagd bij het Voed-
selagentschap. Ongeveer 200 bedrijven staan op de
maatschappij
smiley-website.
Puntensysteem voor hygiëne in
praktijkgevallen
Engeland
In Engeland gaat
Dode en zieken door Listeria in
de Food Standards
Agency (FSA) de
haring
hygiëne in restau-
rants en winkels
Eind oktober werd in
zichtbaar maken
Tuttlingen in Zuid-
met een punten-
Duitsland een ouder
systeem dat loopt
echtpaar in het zie-
van 0 (dringend verbetering nodig) tot 5 (heel goed).
kenhuis opgenomen.
Hiermee wil FSA de jaarlijkse één miljoen gevallen
Beiden hadden een
van voedselinfectie terugdringen. Uit een enquête
infectie in het bloed
was gebleken dat 86% van de consumenten hygi-
van Listeria mono-
ene erg belangrijk vond als ze uit eten gingen en dat
cytogenes. Bij onderzoek van het consumptiepatroon
ongeveer een kwart wel eens eten terugstuurde dat
werd door de autoriteiten L. monocytogenes aange-
niet voldoende gekookt was.
troffen in een schaaltje ‘haringkarbonade’. Dat waren

---

Nieuwsbrief VoedselVeiligheid • jaargang 16 – nummer 1 • december 2011 • pagina 4
haringpartjes in een opgiet van olie met benzoaat
Het drinkwater voor
en MSG in plastic bakjes van 430g. Deze bij 4°C te
de stad kwam uit
bewaren Russische lekkernij kwam van de firma LB
het Storsjönmeer en
Fish in Willstätt en werd op 11 november terugge-
zowel het ingeno-
haald van de markt.
men water als het
Nog voor deze recal werd op 29 oktober een
water uit de zuive-
75-jarige man in Schwäbisch Hal in het ziekenhuis
ringsinstallatie bleek
opgenomen, die diezelfde dag overleed. Ook bij
besmet. Een week
Figuur 2. Oöcysten van Crypto-
hem werd L. monocytogenes aangetoond in het
later werd gemeld
sporidium spp.
bloed. Eerst kon geen consumptie van verdachte
dat een verkeerd
visproducten aangetoond worden, maar na de recall
aangesloten rioolafvoer van een blok huizen in de
werd duidelijk dat hij op een verjaardagsfeestje
omgeving van de stad de infectiebron zou zijn. Dit
haringkarbonade gegeten had. Twee andere gas-
past bij het genotype van de parasiet, maar het is
ten bleken daar eveneens een listeriose te hebben
niet zeker dat dit de enige infectiebron was en de
opgelopen. In totaal werden in een periode van vijf
politie werd ingeschakeld voor mogelijke nalatigheid
weken acht personen, waaronder een baby, ziek
bij het onderhoud van de drinkwaterinstallaties. De
door een listeriastam met hetzelfde DNA-profiel.
epidemie van buikklachten had grote impact op de
Uit voorzorg werd de recal van de haringkarbonade
stad van 50.000 inwoners. Van het ziekenhuis bleven
eind november uitgebreid met vier soortgelijke
200 werknemers ziek thuis en twee operatiekamers
haring- en makreelproducten die in Duitsland en
moesten gesloten worden.
België verkocht werden.
Omdat chloor niet effectief is om de oöcysten van
Cryptosporidium te doden, is de stad op 10 decem-
Bron:
ber overgegaan op UV-behandeling van het water.
www.produktrueckrufe.de/wp-files/MLR-BW_
Als het lukt om het hiermee vrij te maken van de cys-
Warnung_Heringskarbonade.pdf
ten, kan het nog wel een maand duren voordat het
Epidemiologisches Bulletin, Robert Koch-Institut,
water weer veilig gedronken kan worden, omdat het
29 November 2010 / Nr. 47, pag. 475
hele drinkwatersysteem verontreinigd was.
Redactionele noot: besmetting van haring met listeria
Bron:
is een bekend risico. De gemeten aantallen waren
ProMed Mail 01-Dec-2010 Archive Number:
met 140 en 130/g overigens maar net boven de EU-
20101201.4319
norm van 100/g. Het cluster infecties laat zien dat L.
www.thelocal.se/30716/20101209/
monocytogenes voor kwetsbare ouderen en kinderen
heel gevaarlijk kan zijn.
Redactionele noot: Cryptosporidium kan ook via
besmette levensmiddelen overgedragen worden,
zoals dat twee jaar geleden in Stockholm gebeurde
met Italiaanse peterselie (zie de Nieuwsbrief van
januari 2009). In Nederland wordt drinkwater
10.000 zieken door
gewonnen uit grondwater in diepe zandlagen of uit
oppervlaktewater dat door de duinen gefiltreerd is,
Cryptosporidium in drinkwater
waardoor Cryptosporidium oöcysten worden verwij-
derd.
Drinkwater besmet met de eencellige parasiet Cryp-
tosporidium heeft in november in het Zweedse
Östersund meer dan 10.000 bewoners buikkrampen
en diarree bezorgd. De explosie werd ontdekt toen er
in week 47 veel mensen ziek thuis bleven als gevolg
Terughaalacties
van buikgriep. In het plaatselijke ziekenhuis bleek
op vrijdag 26 november dat het merendeel van de
Botulinum toxine in asperge-
fecesmonsters positief was voor Cryptosporidium en
saus (Italië). Begin december
dat andere pathogenen afwezig waren. De plaatse-
heeft de Italiaanse overheid
lijke autoriteiten vermoedden direct dat het drinkwa-
een waarschuwing doen uit-
ter besmet was en uit voorzorg werden de bewoners
gaan voor aspergesaus van
diezelfde dag nog gewaarschuwd om al het drink-
het bedrijf Apicoltura Brezzo
water te koken. In het weekend werd bevestigd dat
in Piëmont nadat een consu-
het drinkwater met oöcysten van Cryptosporidium
ment in het Noord-Italiaanse
verontreinigd was (figuur 2). Deze parasiet kent
Merate een voedselvergiftiging
verschillende genotypes en het bleek te gaan om C.
opgelopen had. Deze was ziek geworden na het eten
hominis, die alleen van mens op mens overgedragen
van pasta met een aspergecrèmesaus. Hij werd met
wordt.
verschijnselen van misselijkheid, hoofdpijn en diarree

---

Nieuwsbrief VoedselVeiligheid • jaargang 16 – nummer 1 • december 2011 • pagina 5
in het ziekenhuis opgenomen. Daar werd toxine van
RIVM tussen 4 en 9 november
Clostridium botulinum aangetoond. De pastasaus
een cluster van zes isolaten
werd gezien als de oorzaak van deze vergiftiging
identificeerde, die behoorden
en teruggeroepen. Het ging om een duizendtal
tot een zeldzaam faagtype van
potten aspergecrèmesaus van 180g, die al in 2009
S. Typhimurium. Dit faagtype
geproduceerd waren. Uit voorzorg werden later nog
132 was in 1980 voor het eerst
vier andere producten van dit bedrijf van de markt
geïsoleerd uit kippen en daarna
gehaald. Apicoltura Brezzo is van oorsprong een
niet meer aangetroffen bij mens of dier. Een week
honing verwerkend bedrijf dat ook allerlei delicates-
later was er een tweede cluster van vijf infecties met
sen verkoopt. Zie: www.salute.gov.it/sicurezzaAli-
ditzelfde faagtype waarna door het RIVM een epide-
mentare/newsSicurezzaAlimentare.jsp?id=1297&me
miologisch onderzoek werd gestart naar de mogelijke
nu=inevidenza&lingua=italiano
infectiebron. Slachtoffers noemden vier keer rauw
rundergehakt (filet americain of steak tartaar) en drie
Dioxine in tafe-
keer rosé of rood rundvlees als mogelijke besmet-
leieren (België).
tingsbron. Dit leidde tot de hypothese dat rauw of
Door de super-
onvoldoende verhit rundvlees de infecties veroor-
marktketens
zaakt had. Op 1 december werd een patiëntcon-
Match, Carrefour
troleonderzoek opgezet, waaraan 14 patiënten en
en Champion
124 controlepersonen uit het hele land deelnamen.
werden half december hoeve-eieren van het merk
Tezelfdertijd begon de VWA met het traceren en
Cocorette teruggehaald vanwege een besmetting
onderzoeken van verdachte levensmiddelen.
met dioxines. Die eieren kwamen van het Franse
De 23 slachtoffers van deze infecties waren voor
bedrijf Sacco Bis. De Franse overheid had daarin bij
het merendeel kinderen onder de zestien. Met een
een nationaal controleprogramma 8 pg WHO TEQ/g
MLVA-test (Multi Locus VNTR Analyse) bleek dat
aan dioxine en dioxineachtige PCB’s gevonden, net
het ging om stammen met eenzelfde DNA-profiel
boven de EU-norm van 6 pg. Zie: www.favv.be/pro-
(02-20-08-11-212). Patiënten hadden significant
ductterugroepingen/_documents/2010-12-09_rap-
meer kant-en-klare rundvleesproducten (zoals steak
pel-carrefour_nl.pdf
tartaar en ossenworst) en rosé biefstuk gegeten dan
de controles. De VWA vond in twee verdachte mon-
Salmonella en stafylokokken
sters gehakt uit het huis van patiënten geen salmo-
in pasta (Ierland). Zakken
nella. Andere monsters waren niet meer beschikbaar
eipasta van 500g van Sigma
vanwege de korte houdbaarheid van de kant-en-kla-
Makaron Swojski uit Polen
re rundvleesproducten. Elders in Europa werden geen
zijn half december door twee
ziektegevallen door deze specifieke S. Typhimurium
winkels in Dublin terugge-
gemeld, waardoor het spoor naar de mogelijke infec-
haald vanwege een besmet-
tiebron doodliep. Dit was de vierde keer in de afgelo-
ting met Salmonella Mban-
pen paar jaren dat salmonella-infecties in Nederland
daka en Staphylococcus aureus. De overheid waar-
toegeschreven werden aan rauw rundvlees. Kinderen
schuwde dat ook het hitteresistente enterotoxine van
zijn daar extra kwetsbaar voor en het RIVM adviseert
stafylokokken aanwezig kon zijn. Besmetting van
daarom om hen geen rauw of onvoldoende verhit
eipasta met salmonella of enterotoxine is een bekend
vlees te laten eten.
risico, maar een dubbele besmetting is ongebruikelijk.
Met gepasteuriseerd ei en een goede hygiëne is dit
Bron:
soort problemen te voorkomen. Zie: www.fsai.ie/
www.eurosurveillance.org/ViewArticle.
news_centre/food_alerts/recall_noodles.html
aspx?ArticleId=19705
epidemiologie
contaminanten
Salmonella-explosie door
Nitrietvergiftiging bij
tartaar/rundvlees
medewerkers van HunterDouglas
In het laatste kwartaal van 2009 zijn in Nederland
Het internationaal opererende HunterDouglas uit
23 personen ziek geworden van dezelfde Salmonella
Rotterdam heeft in Shanghai een dochterbedrijf,
Typhimurium. De zaak kwam aan het rollen toen het
HunterDouglas Architectural Products China. Op 30

---

Nieuwsbrief VoedselVeiligheid • jaargang 16 – nummer 1 • december 2011 • pagina 6
november om één uur ’s middags meldden zich daar
markt zoals aangegeven in de Acrylamide ‘Toolbox’
meerdere medewerkers direct na de lunch ziek met
van de CIAA (www.ciaa.be/asp/).
tekenen van voedselvergiftiging. Ze waren misselijk,
Het enzym asparaginase komt ook voor in erwten
moesten braken en lippen en vingers werden blauw.
en de onderzoekers lieten erwten twee dagen kie-
Om half twee waren er zoveel zieken dat het dui-
men bij 24°C en 80% RH (relatieve vochtigheid) om
delijk was dat het om een ernstig incident ging. Een
die enzymactiviteit te vergroten. Daarbij verdween
crisisteam werd gevormd en de politie werd geïnfor-
tevens een ongewenste bonensmaak. De kiemen
meerd. De slachtoffers werden naar drie plaatselijke
werden vervolgens bij 35°C gedroogd, tot erwten-
ziekenhuizen gestuurd. Om half acht waren al 146
meel gemalen en toegevoegd aan een commerciële
medewerkers opgenomen. Daarvan waren er 30 ern-
receptuur voor witbrood, bruinbrood en volkoren-
stig ziek en lagen er drie op intensive care. De diag-
brood. Op meelbasis werd 0% (controle), 1%, 3%
nose van de artsen was nitrietvergiftiging, waarmee
en 5% erwtenmeel toegevoegd aan deeg van tarwe-
Shanghai een jaar eerder ook al te maken had gehad.
meel met water, zout, gist, een broodverbeteraar en
In totaal werden 199 medewerkers opgenomen,
wat kaliumchloride (voor optimale enzymactiviteit).
waarvan een kwart diezelfde dag nog na een infuus-
Porties brooddeeg mochten een half uur rusten en
behandeling naar huis kon. De meeste anderen kon-
25 minuten (witbrood) of 35 minuten (bruin- en vol-
den in de dagen daarna ontslagen worden. De laatste
korenbrood) rijzen bij 38°C en 85% RH. De broden
patiënt mocht op 8 december naar huis en bijna alle
werden 22-25 minuten gebakken in een oven bij
zieke medewerkers waren toen weer aan het werk.
220°C en de korst werd geanalyseerd op acrylamide.
Bron:
In de broden zonder erwtenmeel werd ongeveer 25
www.hunterdouglas.cn/en/news_details.
µg/kg acrylamide gevormd. Bij witbrood was er wei-
php?id=919
nig effect van de toevoeging van erwtenmeel, maar
bij bruinbrood en volkoren was er sterke reductie
Redactionele noot: de oorzaak van deze vergiftiging
(figuur 3). Met 5% erwtenmeel liep het acrylamide-
is niet duidelijk en wordt onderzocht door de politie
gehalte in bruinbrood terug tot 11 µg/kg (reductie
in Shanghai. De laatste maanden zijn er in China
met 57%) en bij volkorenbrood tot 7,5 µg/kg (68%).
meerdere gevalen van nitrietvergiftiging geweest.
Half oktober kregen 57 hotelgasten in de provincie
Sichuan na het ontbijt last van braken, diarree en
Acrylamide (µg/kg) in brood met erwtenmeel
convulsies. Eén persoon stierf en drie werden ernstig
30
Bruin
ziek. De kok had een portie nitriet meegenomen naar
Volkoren
25
de keuken en per vergissing verwerkt in de maaltij-
den. In de pasta en pap zat ongeveer 11g nitriet per
20
kg, meer dan voldoende voor een dodelijke dosis
15
(1-2g).
10
5
0
0
1
3
5
onderzoek
Erwtenmeel (0-5%)
Figuur 3. Acrylamidereductie door erwtenmeel in
brooddeeg.
Bruin en volkoren brood met toegevoegd erwtenmeel
Erwtenkiemen halveren
kregen van een panel bijna dezelfde beoordeling
voor uiterlijk, textuur en flavour als het brood zonder
acrylamide in volkorenbrood
erwten. Daarmee is aangetoond dat op deze manier
het gehalte aan acrylamide een stuk verlaagd kan
Door aan meel voor volkorenbrood 5% gedroogde
worden. Bij witbrood was er geen duidelijk effect en
en gemalen erwtenkiemen toe te voegen wisten
de onderzoekers noemen de kortere fermentatietijd
Turkse onderzoekers het acrylamidegehalte van dit
van 25 min. als mogelijke oorzaak.
brood met 68% te verminderen. Bekend is dat acry-
lamide wordt gevormd in koolhydraatrijke producten
Bron:
door Maillard-reacties bij temperaturen boven 120°C.
Necati B. Tuncel et al., The effect of pea (Pisum
Het aminozuur asparagine reageert daarbij met redu-
sativum L.)-originated asparaginase on acrylamide
cerende suikers en wordt omgezet in acrylamide. De
formation in certain bread types. International
vorming van acrylamide kan worden tegengegaan
Journal of Food Science & Technology, 2010,
door het enzym asparaginase aan het brooddeeg toe
Volume 45, Issue 12, 2470-2476.
te voegen, waardoor asparagine afgebroken wordt.
Daarvoor zijn commerciële enzympreparaten op de
Redactionele noot: het gehalte aan acrylamide bij

---

Nieuwsbrief VoedselVeiligheid • jaargang 16 – nummer 1 • december 2011 • pagina 7
de broden zonder erwtenkiemmeel was met 25µg/
in Rusland en Oost-Europa een miljoen runderen.
kg aan de lage kant. Het gemiddelde acrylamidege-
Datzelfde lot trof toen ook miljoenen hoefdieren in
halte in brood binnen de EU in 2007 was 136 µg/kg
Afrika, waardoor ernstige hongersnood ontstond en
(zie de Nieuwsbrief van oktober 2009). Het EFSA-
eenderde van de bevolking in Ethiopië omkwam.
rapport hierover liet echter zien dat er grote verschil-
In de jaren zestig van de vorige eeuw begon de FAO
len bestonden tussen de verschillende landen en dat
met vaccinatie van runderen met wisselende resulta-
gemiddelde waarden van minder dan 50 µg/kg voor-
ten als gevolg. In 1994 werd het Global Rinderpest
kwamen in zeven van de negentien landen.
Eradication Programme opgezet en werd runderpest
in 170 landen en gebieden geëlimineerd. De laatste
explosie was in 2001 in Kenia. De bekendmaking
door de FAO van de uitroeiing van de runderpest
varia
wordt verwacht in mei van dit jaar, dertig jaar nadat
de wereld was vrij gemaakt van de pokken bij de
mens. Zie: www.fao.org/ag/againfo/programmes/en/
grep/home.html
Runderpest wereldwijd
uitgeroeid
Voor de officiële aankondiging moeten we nog even
wachten, maar het ziet er naar uit dat voor het eerst
in de geschiedenis een gevreesde dierziekte is uit-
geroeid. Het gaat om klassieke runderpest waarvan
epidemieën al in 376-386 na Christus bij de Romei-
nen beschreven zijn. Rond 1880 stierven hierdoor
Nieuwsbrief VoedselVeiligheid
—
Los exemplaar (1x via website)
Jaargang 16 • nr 1 • januari 2011
Eindredactie/DTP
€12,00, los exemplaar buitenland
—
Mw. M.H. Spek/
€13,95. Studenten jaarabonnement
Nieuwsbrief VoedselVeiligheid is een Dhr. R.M. Janssen
Nederland €42,50. Studenten jaar-
uitgave van:
—
abonnement buitenland €85,00.
MYbusinessmedia
Raad van toezicht:
Studenten proefabonnement
Postbus 8632, 3009 AP Rotterdam
Dr. P.M. Klapwijk
€10,00. Alle prijzen zijn excl. BTW.
T 010–2894034
Prof.dr. F.M. Rombouts
Het abonnement wordt geacht
F 010–2894076
Prof.dr. M. van Schothorst
gecontinueerd te zijn voor een jaar,
—
—
tenzij twee maanden voor het einde
Uitgever
Advertentie acquisitie en admini-
van de abonnementsperiode schrif-
P. T. Both
stratie
telijk wordt opgezegd.
—
Monique van Neutegem
—
Hoofdredactie
T 010-2894072
Het auteursrecht op de inhoud wordt
M.J.M. Michels
E m.neutegem@mybusinessmedia.nl
uitdrukkelijk voorbehouden. Niets uit
deze uitgave mag worden verveelvou-
—
—
digd en/of openbaar gemaakt door mid-
Redactie
Vragen en suggesties aan de
del van druk, fotokopie, microfilm of op
Dr. R.R. Beumer, WUR & FiMM
redactie
welke andere wijze ook, zonder vooraf-
gaande toestemming van de uitgever.
Ir. E. de Boer, VWA
E martin.michels@xs4all.nl
Publicaties geschieden uitsluitend onder
Prof. dr. ir. J. Debevere, RUG
—
verantwoording van de auteurs. Alle
Drs. A. Dijkstra, Van Hall Larenstijn
Abonnementen: MYbusinessmedia,
daarin vervatte informatie is zorgvuldig
gecontroleerd. De auteurs kunnen echter
Mw. Dr. ir. M.C. te Giffel, NIZO
Postbus 8632,
geen verantwoordelijkheid aanvaarden
Mw. Dr. ir. A. E. Heuvelink, VWA
3009 AP Rotterdam,
voor de gevolgen van eventuele onjuist-
Prof. dr. C. Michiels, KUL
T 010 - 2894034;
heden.
Mw. M.Y. Noordam, ERT, RIKILT
F 010 - 2894076;
Ir. A. van Puijenbroek, Danone
E voedselveiligheid@
mybusinessmedia.nl
Per jaar (11x): Nederland €119,75,
België & Luxemburg €128,50. Ove-
rige landen €175,00. Proef-abonne-
ment (3 nrs.) €16,50.

---

Nieuwsbrief VoedselVeiligheid • jaargang 16 – nummer 1 • december 2011 • pagina 8
Salmonella and Campylobacter Reduction
Microbiological safety of UK raw milk
agenda
Conference
cheeses
International Poultry Expo
Course; Campden BRI
Atlanta, 26-27 januari 2011
Chipping Campden, 8 maart 2011
www.internationalpoultryexposition.com/
www.campden.co.uk/cheese-safety-semi-
edu_prgms/
nar.htm
Nieuwe EU-wetgeving: Wat verandert er
op het etiket?
IMED 2011 International Meeting on
Stakeholder workshop on non-plastic food
Food Doctors
Emerging Diseases and Surveillance
contact materials
De Bilt, 19 januari 2011
Wenen, 4-7 februari 2011
EFSA
www.fooddoctors.com/Workshops/Pro-
imed.isid.org/
Milaan, 9-10 maart 2011
gramma.pdf
www.efsa.europa.eu/en/events/event/
Cursus levensmiddelenmicrobiologie en
cef110309.htm
Vervolgcursus levensmiddelenmicrobiolo-
-hygiëne
gie en -hygiëne
Stichting FiMM
Goed of slecht nieuws van oude vrienden?
Stichting FiMM
Wageningen, 15/2, 22/2, 8/3, 15/3, 5/4
Even bijpraten over voedselpathogenen
Wageningen, 20/1, 3/2 en 17/2 2011
en 19/4 2011
Wageningen, 17 maart 2011
www.fimm.nl of info@fimm.nl
www.fimm.nl of info@fimm.nl
www.fimm.nl of info@fimm.nl
Rapid Methods Europe 2011
6th Dubai Int’l Food Safety Conference
VMT Food Event
Bastiaanse Communication
Dubai, 27/2 – 3/3 2011
Nieuwegein, 22 maart 2011
Noordwijkerhout, 24-26 januari 2011
www.foodsafetydubai.com/
www.vmt.nl/vmt-bijeenkomsten/vmt-
www.bastiaanse-communication.com/
food-event-2011.133656.lynkx
html/rme2011_new.html
Wilt u permanent worden geïnformeerd
over voedselveiligheid?
De Nieuwsbrief VoedselVeiligheid is een maandelijkse uitgave die u beknopt en helder
de meeste recente informatie biedt over alle aspecten van hygiëne en veiligheid van
voedsel (wetgeving, onderzoek, markt, praktijk gevallen, etc.).
De hoogwaardige informatie die de redactie – allen specialisten in dit vakgebied – voor
u verzamelt, maakt de Nieuwsbrief VoedselVeiligheid onmisbaar in uw bedrijf.
Neem nu een abonnement:
Een jaarabonnement van 11 nummers op de
❍ Ja, ik neem een jaarabonnement op Nieuwsbrief VoedselVeiligheid voor
Nieuwsbrief VoedselVeiligheid bedraagt
€119,75 (excl. BTW).
€119,75.
❍ Ja, ik neem een proefabonnement op Nieuwsbrief VoedselVeiligheid en
Als u zich nu abonneert, ontvangt u de eerste
ontvang 3-nummers voor €16,50 (excl. BTW).
3 nummers gratis. Een proefabonnement van
3 nummers is slechts €16,50.
Bedrijf / organisatie
: _______________________________________________
(prijzen zijn excl. BTW)
Naam ontvanger
: _______________________________________________
Functie
: _______________________________________________
Adres
: _______________________________________________
Postcode / plaats
: _______________________________________________
• Stuur het formulier naar:
Telefoon / fax
: _______________________________________________
MYbusinessmedia, Postbus 8632,
E-mail
: _______________________________________________
3009 AP Rotterdam
Activiteit bedrijf
: _______________________________________________
• U kunt het formulier ook faxen naar 010-2894076
Datum
: _______________________________________________
• Of surf voor uw abonnement naar www.vmt.nl.
Handtekening
: _______________________________________________

---