This is not the document you are looking for? Use the search form below to find more!

Report home > Hobbies

Onderzoek huisvesting en gedrag

0.00 (0 votes)
Document Description
onderzoek
File Details
  • Added: February, 23rd 2012
  • Reads: 89
  • Downloads: 0
  • File size: 3.06mb
  • Pages: 95
  • Tags: paard, huisvesting, gedrag
  • content preview
Submitter
  • Name: Julia
Embed Code:

Add New Comment




Related Documents

Huisvesting en gedrag

by: Julia, 95 pages

onderzoek

Comerciantes en la red

by: Gabo, 3 pages

Comerciantes en la red

Trabajo en Alturas y Andamios Certificados

by: andamioscertificados, 4 pages

Trabajo en Alturas y Andamios Certificados

En Iyi Yatirim Araci Hangisi?

by: para kazanma yotemleri, 1 pages

EN İYİ YATIRIM ARACI Son yılların en karlı ve en iyi yatırım aracı tabiî ki; forex! Forex ile küçük yatırımlarınız ...

fanzin- en son özlediğim yerde kal

by: esra pak aysel temur, 15 pages

fanzin-en son özlediğim yerde ka

CERCAS ELECTRICAS EN COSTA RICA

by: cercoelectrico, 68 pages

INSTALACIÒN DE SISTEMAS DE SEGURIDAD EN COSTA RICA

Beredeneerd gedrag, branding, communicatie

by: miss-communicatie, 2 pages

Beredeneerd gedrag, branding, communicatie

Vakil En Casa Call 9999998663

by: allcheck61, 2 pages

Vakil En Casa is spread over 29.38 acres, Vakil En Casa offers villas, 1793.86 sq ft, and 2325 sq ft in size. 45% of the layout is left to open spaces landscaped gardens, trees and wide pathways.

Vakil En Casa, Vakil En Casa 9999998663, Vakil En Casa

by: allcheck65, 2 pages

Vakil En Casa is spread over 29.38 acres, Vakil En Casa offers villas, 1793.86 sq ft, and 2325 sq ft in size

Curso de fotografia digital basica y fotografia en movmiento

by: cristina, 5 pages

Abierto el plazo de inscripción y matricula del curso de fotografía digital básica y fotografía en movmiento de Ibérica MultiWeb

Content Preview
Huisvesting en Gedrag









De invloed van verschillende soorten huisvesting op het
natuurlijke gedrag van het paard









Myrthe Spelbos
Saskia Visser
Pagina 1 van 95



Huisvesting en Gedrag




















De invloed van verschillende soorten huisvesting op het
natuurlijke gedrag van het paard




Leden:

Myrthe Spelbos
110463
myrthh1994@hotmail.nl



Saskia Visser

110474
sakvis@hotmail.com

Begleider:


Maria Locht
Klas:

V6B
In opdracht van:
Cals College sectie Biologie


8 februari 2012, Nieuwegein
Cals College

Pagina 2 van 95


Inhoudsopgave

Voorwoord











5
Samenvatting









7
Hoofdstuk 1: Inleiding








8
1.1
Achtergrond









8
1.2
Probleemstelling








8
1.3
Verklarende woordenlijst







8
1.4
Indeling verslag








8
1.5
Onderzoeksnorm








8
1.6
Hypothese









9

1.6.1 Natuurlijk gedrag







9

1.6.2 Stress en stereotype gedragingen





9

1.6.3 Huisvesting








11

1.6.4 Stand








12

1.6.5 Box









13

1.6.6 Groepshuisvesting







14

1.6.7 HIT- actiefstal







14

1.6.8 Verschil in dagbesteding






15





Hoofdstuk 2: materiaal en methode






16
2.1
Onderzochte stallen








16
2.2
Proeven









16
2.3
Materiaal









16
2.4
Soorten metingen








17
2.5
Human Approach Test







17
2.6
Rubix- Cube









18
2.7
Stappenteller








18
2.8
Hartslagmeter








18
2.9
Methode









19

2.9.1 Paard 1








19

2.9.2 Paard 2








19

2.9.3 Paard 3








19

2.9.4 Paard 4








20

2.9.5 Paard 5








20

2.9.6 Paard 6








21

2.9.7 Paard 7








21

2.9.8 Paard 8








21

Hoofdstuk 3: Resultaten en Deelconclusies





22
3.1
Resultaten vragenlijsten







22
3.2
Weersomstandigheden







22
3.3
Hartslagmeting








23

3.3.1 Resultaten uit hartslagmeting (1)





23

3.3.2 Gemiddelde hartslag per stalsysteem




25

3.3.3 Resultaten uit hartslagmeting (2)





25

3.3.4 Gemiddelde hartslag per stalsysteem




27
Pagina 3 van 95



3.3.5 Deelconclusie hartslag






28
3.4
Stappen









29

3.4.1 Gemiddeld aantal stappen per huisvesting




29

3.4.2 Afgelegde afstand







29

3.4.3 Beweging per dag







30

3.4.4 Deelconclusie Stappen






31
3.5
Conclusie gedrag








32

3.5.1
Vertoning gedrag







33

3.5.2 Ontspannen Gedrag







33

3.5.3 Gespannen Gedrag







34

3.5.4 Biologisch Gedrag







34

3.5.5 Beweging








35

3.5.5 Stereotype Gedrag







35

3.5.7 Deelconclusie gedrag






36

Hoofdstuk 4: (Eind)Conclusie







37
4.1
Beweging









37
4.2.1 Gedrag









38
4.2.2 Stereotype gedrag








38
4.3
HAT-test









38
4.4
Rubix-Cube test








38
4.6
Voor -en nadelen stalsysteem






39
4.7
Algemeen









41

Hoofdstuk 5: Discussie








42
5.1
Algemene discussie








42
5.2
Externe factoren die invloed kunnen hebben op de meetresultaten


43
5.3
Vervolgonderzoek








44

Hoofdstuk 6: Tijdschema








45

Hoofdstuk 7: Nawoord









47

Hoofdstuk 8: Verklarende woordenlijst







48

Hoofdstuk 9: Literatuurlijst








52

Bijlagen











53













Pagina 4 van 95


Voorwoord

Dit profielwerkstuk is gemaakt als onderdeel van het combinatiecijfer voor het eindexamenjaar van
het VWO. Biologie is ons hoofdvak. Vooral het ethologische deel van de biologie is in dit werkstuk
terug te vinden.

De hoofdmoot van dit profielwerkstuk is tevens onze gezamenlijke passie: "paarden". Al van jongs af
aan zijn wij op een intensieve manier bezig met paarden. We genieten hier optimaal van! Aan het
begin van de vijfde klas kwamen wij via een bijzondere weg tot elkaar. Al snel waren paarden het
enige waar wij nog over kletsten ... soms tot frustratie van menig docent. Als je samen een aantal
keer per dag 70 minuten naast elkaar moet zitten, dan kan je toch maar beter zorgen dat je het
gezellig hebt?

Aan het eind van de zomervakantie 2011 stonden het klassenrooster en de klassenindeling op
internet. Nadat Myrthe zag dat wij samen in een klas zaten, hing ze om tien uur
`s avonds aan de telefoon. Van enthousiasme begonnen we te brainstormen over het begrip en het
onderwerp van ons profielwerkstuk. We wisten een ding zeker: "Het moest en zou over paarden
gaan".

Artikel 11 heeft ons mede doen besluiten om als verdieping de huisvesting en het effect op het
gedrag van verschillende soorten huisvesting te onderzoeken:

Hoofdpunten Paardenbesluit Dierenbescherming
13/01/2011 17:20

Voormalig minister van LNV Gerda Verburg gaf eind 2007 aan wetgeving te overwegen als de
paardensector zelf niet kwam met plannen om het welzijn van paarden te verbeteren. Op dit
moment zijn de plannen volgens de Dierenbescherming (DB) onvoldoende. De Dierenbescherming
vindt een Paardenbesluit daarom noodzakelijk. Dinsdag kreeg Staatssecretaris Henk Bleker het
voorstel overhandigd. De DB wil een verbod op het houden van paarden tenzij aan het besluit
wordt voldaan. Horses.nl vat de hoofdpunten uit het Paardenbesluit samen.

Huisvesting
Boxen dienen minimaal tweemaal de stokmaat van het paard in het kwadraat te zijn. Het
aangebonden houden van paarden is verboden. Het belemmeren van stereotype gedrag, zoals het
plaatsen van een weefrek mag ook niet. Paarden die buiten worden gehouden moeten beschikken
over een permanent toegankelijke schuilgelegenheid, dit hoeft niet altijd een gebouw te zijn.

Sociaal contact en beweging
Veulens worden in groepen gehouden en in groepshuisvesting geplaatste dieren moeten de
mogelijkheid hebben zich terug te trekken. Het individueel houden van paarden is verboden.
Paarden moeten met minstens een ander paard fysiek contact kunnen hebben. Paarden moeten
per dag minstens vier uur vrije beweging krijgen

Diagram 1: Dagindeling van het wilde paard
Artikel 1 : Hoofdpunten Paardenbesluit Dierenbescherming



1 www.horses.nl , 13/01/2011


Pagina 5 van 95


Dit onderzoeksverslag is voortgekomen uit een ideale samenwerking. Omdat het een onderwerp is
waar wij dagelijks mee bezig zijn, stroomden de ideeen voor het onderzoek ook binnen.

Aan het begin van het jaar vonden we de tachtig uur die er per persoon voor stond vrij veel: "hoe
moesten we dat ooit volmaken?" Toch kwamen we er gaandeweg achter dat we meer ideeen dan
tijd hadden. Als het aan ons lag, hadden we er meer dan 80 uur werk per persoon in gestopt. We
vonden het onderzoek en het ergens naar toe werken zo ontzettend leuk!

Dit onderzoek zijn we met zijn tweeen gestart. Gaandeweg gingen er deuren voor ons open.
Meerdere mensen hebben ons vervolgens enorm geholpen. We zouden daarom hier ook een aantal
mensen en stallen willen bedanken voor hun medewerking. Zonder hen hadden we nooit zo'n mooi
onderzoek kunnen opzetten!

Allereerst willen we Eva van Rijn bedanken voor het uitlenen van haar materialen, voor het aanwezig
zijn tijdens de onderzoeken en voor haar inzet en betrokkenheid. Eva heeft ons echt geholpen met
het inzichtelijk maken, en het neerzetten van een goed onderzoek.

Vervolgens willen we de stallen bedanken die paarden voor ons onderzoek beschikbaar hebben
gesteld, want zonder paarden geen onderzoek.
-
Pensionstal Ponderosa
-
Stal Mansour
-
Manege Lelystad

Ook zouden we Ilja Bruinsma en Trudy Verkerk willen bedanken voor het beschikbaar stellen van de
benodigde materialen.

Al met al zijn we ontzettend trots op het resultaat. We zijn zo enthousiast geworden over het
onderwerp en het onderzoek voor dit profielwerkstuk, dat voor ons dit onderzoek niet stopt. Ook na
het afronden van dit onderzoeksverslag gaan we verder met dit onderwerp. We zijn nog lang niet
uitgeleerd! De benodigde plannen voor een vervolgonderzoek staan al op papier.








Myrthe & Saskia


Pagina 6 van 95


Samenvatting
Om het paardenwelzijn te bevorderen, is het van belang om het gedrag van het paard in
verschillende huisvestingssystemen te observeren en analyseren. Op basis van de
onderzoeksresultaten kunnen veranderingen worden doorgevoerd in de huisvesting van het paard.

De probleemstelling bij dit onderzoek is:
Hoe verandert het paardengedrag in verschillende huisvestingen (stand, box, groepshuisvesting, HIT-
actief en weiland) in vergelijking met het gedrag in de vrije natuur?

Er is gekozen om huisvestingssystemen tegenover elkaar te zetten in de onderzoeksvragen, omdat de
huisvesting van invloed is op het gedrag van paarden. De resultaten van het onderzoek vormen
aanleiding tot een vervolgonderzoek, of kunnen leiden tot een aanpassing van de huisvesting van de
onderzochte paarden.

De verschillende gedragsonderzoeken hebben plaats gevonden in december 2011 en januari 2012.
De harstslag van de paarden is onderzocht, evenals het aantal gezette stappen. Het gedrag van de
paarden is gefilmd en bijgehouden in een protocol. Bij het gedragsonderzoek is gebruik gemaakt van
paarden met een stokmaat tussen de 1,30 m en 1,65 m. De paarden waren ouder dan 4 jaar en
jonger dan 20 jaar.

Uit de onderzoeksresultaten bleek dat paarden in een HIT-actief stal gedrag vertonen wat het meest
overeenkomt met paarden in de vrije natuur. Paarden in een stand of andere vorm van individuele
huisvesting, vertoonden gedrag dat hier het meest vanaf week.






Pagina 7 van 95


Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1
Achtergrond
De Nederlandse paardensector is groeiende. De weides waarin voorheen koeien stonden, worden nu
begraasd door paarden. Zowel de paardenwereld als de overheid besteedt steeds vaker aandacht
aan het houden van paarden in het algemeen. Het duurzaam omgaan met de natuur, de landelijke
inpassingen en het verbeteren van het paardenwelzijn zijn hierbij aandachtspunten.

Toen de mens het paard voor het eerst als huisdier begon te houden, is men opzoek gegaan naar een
mogelijkheid om het paard te huisvesten. De huisvesting diende destijds enkel en alleen om te
voorkomen dat het paard niet kon ontsnappen. In de loop der jaren is het onderwerp `huisvesting
van het paard' met de tijd mee geevolutioneerd. Er komt steeds meer inzicht, kennis en ervaring op
het gebied van huisvesting. Als paardeneigenaar zijn er tal van mogelijkheden om het paard te
huisvestigen. Veelal dienen de huidige huisvestingsmogelijkheden voor meer dan het voorkomen van
ontsnappen.

1.2
Probleemstelling
De invloed van de huisvesting op het natuurlijk gedrag van het paard, wordt onderzocht met behulp
van de volgende probleemstelling:
"Hoe verandert het paardengedrag in verschillende huisvestingen (stand, box,
groepshuisvesting, HIT-actief en weiland) in vergelijking met het gedrag in de vrije natuur?"

1.3

Verklarende woordenlijst
In dit onderzoeksverslag zullen enkele voor de lezer onbekende termen worden gebruikt. Deze
termen zijn cursief gemarkeerd. In Hoofdstuk 8 Verklarende woordenlijst staan de termen alfabetisch
gerangschikt en uitgelegd.

1.4

Indeling verslag
De basis van dit onderzoeksverslag is het gedragsonderzoek dat zal worden uitgevoerd. De
verwachtingen van de resultaten van het gedragsonderzoek zijn terug te vinden in hoofdstuk 1.
Ook is in hoofdstuk 1 literatuur te vinden waarmee de hypothese/verwachting wordt onderbouwd.
Hoofdstuk 3 geeft de resultaten van het uitgevoerde onderzoek weer in tabellen, grafieken en
beschrijvende tekstalinea's. De conclusie is te vinden in hoofdstuk 4. De discussie over het gedane
onderzoek is te vinden in hoofdstuk 5.

1.5
Onderzoeksnorm
Bij het uitvoeren van het onderzoek is gekozen voor paardenhouderijen die gebruiksdieren
huisvesten, zoals maneges, sportstallen en paardenpensions. Gebruiksdieren zijn paarden of pony's
die worden ingezet ten behoeve van recreatie en sport. Paarden gehouden voor andere doeleinden,
zoals fok- of opfokpaarden, paarden voor de melkerij of paarden die in een rusthuis verblijven, zijn
buiten beschouwing gelaten. Als gesproken wordt over paarden, dan worden daarmee paarden en
pony's bedoeld, tenzij anders vermeld2.






2 Wageningen UR Livestock Research, 18/01/2012
Pagina 8 van 95


1.6
Hypothese
Een goede hypothese omvat het verwachte antwoord op de onderzoeksvraag. De onderzoeksvraag
die in dit verslag zal worden beantwoord is:
"Hoe verandert het paardengedrag in verschillende huisvestingen (stand, box,
groepshuisvesting, HIT-actief en weiland) in vergelijking met het gedrag in de vrije natuur?"

De genoemde literatuur ( vanaf 1.6.1 tot 1.6.7) is de basis voor het beantwoorden van de hypothese.

1.6.1 Natuurlijk gedrag
Het gedrag van paarden in de vrije natuur, vormt de basis van de probleemstelling. Het is daarom
noodzakelijk om eerst een en ander te weten over het gedrag van paarden in de vrije natuur.

Paarden hebben geen vaste dagindeling en geen vast waak- en slaapritme. Paarden zijn geen
dagdieren en geen nachtdieren. Ze hebben een eigen ritme dat bestaat uit grazen, even dutten,
grazen
, even dutten, enzovoorts. Paarden slapen dan ook nooit langdurig; als ze niet slapen dan
bewegen ze. Hieruit is af te leiden dat paarden in de natuur nooit
langdurig stil staan.

Door het uitvoeren van veel onderzoeken en observaties, is
duidelijkheid verkregen in de dagindeling van wilde paarden. Zoals in
diagram 1 te zien is, wordt er zo'n 15 tot 17 uur per etmaal besteed aan
grazen. Een paard legt grazend dagelijks zo'n 30 kilometer af.

In de natuur moeten paarden vaak aanzienlijke afstanden afleggen om
te kunnen drinken. In de literatuur worden afstanden genoemd van zo'n
16 km 3. Deze afstand komt nog bij het dagelijkse totaal van 30 km. Voeg
Diagram 1: Dagindeling van het wilde paard
daaraan toe dat paarden vaak van het ene naar het andere gebied
trekken, regelmatig ergens van schrikken of vanwege sociale activiteiten rondrennen, dan begrijpt u
dat er nogal wat kilometers extra worden afgelegd. De meeste onderzoekers vinden 50 km per dag
een realistische schatting4.

Paarden hebben een persoonlijke ruimte van 3,5 tot 4,5 m2 met onzichtbare grenzen, waarin ze
alleen vrienden en andere gerespecteerde kuddeleden toelaten. Wilde paarden respecteren deze
grenzen uiteraard, maar gedomesticeerde paarden hebben vaak geen andere keuze dan ze te
overschrijden.

1.6.2 Stress en stereotype gedragingen
Paarden zijn van oorsprong wilde dieren. Wide dieren zullen altijd te maken hebben met stress.
Stress is een vorm van spanning die in het lichaam van mensen, dieren of planten optreedt, als
reactie op externe prikkels. Dit wordt gevolgd door een bepaald patroon van fysiologische reacties.5
Belangrijk is dat stress een natuurlijk fenomeen is. Het paard in het wild heeft stress, maar ook een
gedomesticeerd paard heeft stress. Het verschil tussen het wilde en het gedomesticeerde paard, is
de manier waarop de stress tot uiting komt. Dit omdat gedomesticeerde paarden vaak niet de
mogelijkheid hebben tot het vertonen van natuurlijk gedrag. De paarden zullen op zoek gaan naar
een mogelijkheid om toch nog een vorm van gedrag te vertonen. Veelal word dit gedrag stereotype

3 (Feist and McCulough 1976)
4 www.paardnatuurlijk.nl , 13/08/2006
5 http://nl.wikipedia.org/wiki/Stresss , 07/12/2011
Pagina 9 van 95


gedrag genoemd. Stereotype gedrag is afwijkend gedrag, dat voortdurend herhaald wordt. Dit
gedrag komt dus niet in de natuur voor.
Het is daarom noodzakelijk om een en ander aan voorkennis te hebben over stress. In de
verwachting van het gedrag zal de stress en de uiting hiervan worden meegenomen.

Stress is natuurlijk. Stress wordt pas onnatuurlijk als het van incidentele stress naar chronische stress
gaat. 6 Die chronische stress is te zien op de hartslagmeter met een grote hoeveelheid pieken of een
standaard hoge HR in een bepaalde (stal)situatie, terwijl het paard in een andere (stal/weide)situatie
/ tijdens het rijden wel een `normale' HR heeft. Net als bij mensen zorgen de twee stresshormonen
adrenaline en noradrenaline ervoor dat de hartslag omhoog gaat.7 Een piek in de hartslag komt dus
voort uit een stijging van de twee stresshormonen8.

Bepaalde oorzaken van stress kunnen zijn:

-
het ontbreken van de mogelijkheid tot vluchten;
-
het ontbreken van sociaal contact;
-
het ontbreken van voldoende beweging;
-
het ontbreken aan kleine beetjes eten gedurende de dag.

Hierbij kunt u zien dat de oorzaak van stress in de manier van huisvesten ligt. Als het paard aan een
of meerdere van deze oorzaken voor lange tijd wordt blootgesteld, ontstaat chronische stress. Het
paard kan dan een aantal vormen van afwijkend gedrag gaan vertonen. De voornoemde oorzaken
zijn in een aantal huisvestingssystemen aan de orde. De verwachting is dan ook dat in die
huisvestingssystemen paarden meer pieken in de hartslag hebben. Dit uit zich dan is:
-
luchtzuigen;
-
kribbebijten;
-
weven;
-
boxlopen;
-
likken;
-
hout eten;
-
beschadigend gedrag, waarmee het paard zichzelf of soortgenoten kan

verwonden(automutilatie);
-
verkeerd gericht gedrag, bv. staart eten, copuleren met dezelfde sexe;
-
remming van het voortplantingsgedrag;
-
uitingen van angst en pijn;
-
(orgaan)beschadigingen (maagzweer, slijtage gewrichten, afslijting gebit);
-
minder weerstaand (gevoeliger voor ziektes).

Een aantal van bovenstaande aandoeningen (minder weerstand, maagzweer) zijn vaak gevolg van
luchtzuigen / weven

Als er in het protocol een of meerdere van deze symptomen worden gesignaleerd, dan zal daaraan
verbonden kunnen worden dat het onderzochte paard last heeft van (chronische) stress.

Stereotype gedragingen is de term die gebruikt word voor wat ook wel stalondeugden worden
genoemd. In het woordenboek wordt het gedrag omschreven als "moreel slechte hoedanigheid". Het

6 http://www.burnin.nl/?id=ken , 04/09/2009
7. Housing for horses, flooring for stalls, 1996
8 http://www.horses.nl/verzorging/artikelen/5433/stresss-verminderen-voor-je-paard-ontploft , 03/07/2006
Pagina 10 van 95


Download
Onderzoek huisvesting en gedrag

 

 

Your download will begin in a moment.
If it doesn't, click here to try again.

Share Onderzoek huisvesting en gedrag to:

Insert your wordpress URL:

example:

http://myblog.wordpress.com/
or
http://myblog.com/

Share Onderzoek huisvesting en gedrag as:

From:

To:

Share Onderzoek huisvesting en gedrag.

Enter two words as shown below. If you cannot read the words, click the refresh icon.

loading

Share Onderzoek huisvesting en gedrag as:

Copy html code above and paste to your web page.

loading